حكمت عملى يا اخلاق مرتضوى - الهى قمشهاى، مهدى - الصفحة ١٠٩ - كلمه ٢ - قال أمير المؤمنين
كلمه ١- قال أمير المؤمنين ٧: أسعد النّاس العاقل
[١].
ترجمه: خردمند و عاقل باسعادتترين مردم عالم است.
شرح: عاقل آنكس است كه در طلب علم و ايمان و معرفت خداست در مقام عقل نظرى و به كار تزكيه و تربيت و تهذيب نفس است در عقل عملى و در تكميل قوه دانش و كنش خود تا آنجا كه بتواند سعى مىكند و چنين كس به مراتب كمال سعادت البته خواهد رسيد و در دنيا و عقبى مسعود و محبوب است و به عكس، فرمود: الجاهل أشقى النّاس. مرد نادان محرومترين خلق است.
كلمه ٢- قال أمير المؤمنين ٧: ذكر اللّه مسرّة كلّ متّق و لذّة كلّ موقن
[٢].
ترجمه: ياد خدا سرور و شادى خاطر اهل تقوا و لذّت و بهجت اهل يقين است.
شرح: هر كس به ياد خداست همنشين و هم صحبت خداست چنانكه در كلمه ديگر فرمود:
[١] - غرر و درر آمدى، ط نجف، ص ٨٧، س ٤؛ و ط صيدا، ص ٦٣، ص ٤، شرح آقا جمال، ج ٢، ٣٧٦، ش ٢٨٧٧.( حرف الألف على وزن افعل و يعبّر عنها بألف التعظيم).
قوله:« و به عكس فرمود: الجاهل ...» عبارت روايت بدين صورت است:« اشقى الناس الجاهل»( غرر و درر آمدى، ط نجف، س ٨، و ط صيدا، ص ٦٣، س ٨، شرح آقا جمال، ج ٢، ص ٣٧٩، ش ٢٨٩٤).
[٢] - غرر و درر آمدى، ط نجف، ص ١٧٩، س ٩؛ و ط صيدا، ص ١٣٠، س ١٥؛ شرح آقا جمال، ج ٤، ص ٣٠، ش ٥١٧٤.( من كلامه ٧ فى حرف الذال).
قوله:« چنان كه در كلمه ديگر فرمود: ذاكر اللّه ...» غرر و درر آمدى، ط نجف، ص ١٧٩، س ٢؛ و ط صيدا، ص ١٣٠، س ٩، و شرح آقا جمال خوانسارى، ط ١، ج ٤، ص ٢٨)،( من كلامه ٧ فى حرف الذال) و لكن كلمه مذكور در هرسه نسخه، دو كلمه است بدين صورت:« ذاكر اللّه سبحانه مجالسه»، ذاكر اللّه سبحانه مؤانسه. و در شرح آقا جمال دو كلمه به دو شماره« ٥١٥٩» و« ٥١٦٠» است جز اين كه در كلمه دوم سبحان ندارد بدين صورت:« ذاكر اللّه مؤانسه» عبارت منقول در چاپ نخست اين كتاب« ده مقاله ...» بدين صورت است« ذكر اللّه جالسه و مؤانسه» كه در چاپ تحريف شده است.