علوم قرآنى - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٩٤ - سورههاى مورد اختلاف

دانسته است.

١٤. سوره جمعه: بنا بر قولى كه خلاف اجماع مفسرين و روايات ترتيب است، اين سوره مكى دانسته شده است. ولى قايل آن مجهول است.

١٥. سوره تغابن: به ابن عباس نسبت داده شده است كه او اين سوره را مكى دانسته است. البته اين قول بر خلاف روايات منقول از ابن عباس است.

١٦. سوره ملك: برخى اين سوره را مدنى دانسته‌اند، كه بر خلاف اتفاق راى علماست.

١٧. سوره انسان: عبد اللّه بن زبير و برخى كه غالبا منكر فضايل اهل بيت عليهم السّلام هستند، اين سوره را مكى شمرده‌اند، تا سبب نزول آن را در واقعه اطعام اهل بيت عليهم السّلام به مسكين و يتيم و اسير انكار كنند. سيد قطب نيز به استناد سياق سوره آن را مكى دانسته است. ولى حافظ حسكانى مى‌گويد: «برخى از نواصب براى انكار فضيلت اهل بيت عليهم السّلام گفته‌اند: اتفاق مفسرين بر آن است كه اين سوره مكى است. در جواب بايد گفت: چگونه دعوى اتفاق مى‌كنند در حالى كه بيشتر علما آن را مدنى شمرده‌اند».[١] علّامه طبرسى تحقيقى لطيف درباره مدنى بودن اين سوره دارد.[٢] عمده‌ترين دليل، روايات سلف است كه جملگى اتفاق دارند كه اين سوره مدنى است.

١٨. سوره مطفّفين: يعقوبى مى‌گويد: «اين سوره اولين سوره‌اى است كه در مدينه نازل شد. و برخى نزول آن را در بين راه مكه و مدينه دانسته‌اند». ولى روايات ترتيب بالاتفاق آن را آخرين سوره مكى شمرده است.

١٩. سوره اعلى: برخى اين سوره را مدنى شمرده‌اند، به دليل آيه‌ «قَدْ أَفْلَحَ مَنْ تَزَكَّى، وَ ذَكَرَ اسْمَ رَبِّهِ فَصَلَّى»[٣] كه درباره نماز عيد نازل شده است. ولى اشاره به نماز در اين آيه جنبه عمومى دارد و منافاتى ندارد كه برخى روايات آيه را بر نماز عيد هم تطبيق داده باشند.

٢٠. سوره ليل: برخى اين سوره را به دليل رواياتى كه در شأن نزول سوره آمده،

[١] شواهد التنزيل؛ ص ٣١٥- ٣١٠.

[٢] تفسير طبرسى؛ ج ١٠، ص ٤٠٥.

[٣] اعلى ٧٨: ١٤ و ١٥.