علوم قرآنى - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٤٧٢ - روايات اماميه

فرمود: «وَ إِذا تَوَلَّى سَعى‌ فِي الْأَرْضِ لِيُفْسِدَ فِيها وَ يُهْلِكَ الْحَرْثَ وَ النَّسْلَ ...»[١]، سپس افزود:

«بظلمه و سوء سريرته»؛ يعنى سعى در فساد در زمين، بر اثر ظلم و سوء نيت اوست. اين جمله در ذيل آيه به عنوان تفسير است نه جزء قرآن.

از امام موسى بن جعفر عليهما السّلام روايت شده است كه آيه‌ «أُولئِكَ الَّذِينَ يَعْلَمُ اللَّهُ ما فِي قُلُوبِهِمْ فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ ...»[٢] را تلاوت فرمود، سپس افزود: «فقد سبقت عليهم كلمة الشقاء ...» كه اين جمله از حضرت به عنوان شرح و تفسير است كه چرا پيامبر از آنان اعراض كرد.

٢. رواياتى كه در آن‌ها لفظ تحريف به كار رفته كه مقصود تحريف معنوى و تفسير نارواست، ولى حاجى نورى گمان كرده است كه همان تحريف اصطلاحى لفظى است‌[٣].

از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله روايت شده است كه فرمود: «يجي‌ء يوم القيامة ثلاثة يشكون:

المصحف و المسجد و العترة. يقول المصحف: يا ربّ حرّفوني و مزّقوني و يقول المسجد: يا ربّ عطّلوني و ضيّعوني و تقول العترة: يا ربّ قتلونا و طردونا؛ روز رستاخيز سه [چيز] شكايت مى‌كنند: قرآن، مسجد و عترت. قرآن مى‌گويد:

پروردگارا! مرا تحريف كردند و پاره پاره نمودند و مسجد مى‌گويد: پروردگارا! مرا تعطيل كردند [به مسجد نيامدند] و [حقم را] ضايع نمودند و عترت مى‌گويد:

پروردگارا! ما را كشتند و [از جايگاه خود] راندند».

گرچه در برخى نسخه‌ها به جاى «حرّفونى» «حرّقونى» آمده ولى به هر حال اگر فرض كنيم حرّفونى صحيح است، تحريف در لغت به معناى تفسير منحرف است و هرگز در لغت، تحريف به معناى اصطلاحى نيامده است. به علاوه، به قرينه تعطيل مساجد كه در آن معناى حقيقى مقصود نيست؛ زيرا مساجد به ظاهر آباد است، پس مقصود از تعطيل خالى بودن مسجد از نمازگزاران راستين است؛ تحريف در قرآن هم تغيير مسير است و تبديل احكام و هرگز دليل بر تحريف لفظى نمى‌تواند باشد.

٣. رواياتى كه گمان برده‌اند دلالت بر افتادگى برخى آيات دارد:

[١] بقره ٢: ٢٠٥.

[٢] نساء ٤: ٦٣.

[٣] فصل الخطاب، ص ٢٤- ٢٣.