است تا تنها خدايى را پرستش كنند كه آفريدگار جهانيان است، چه حال و چه گذشتگان. باشد تا حالت تقوى (پروا) در آنان پديد آيد. زيرا هر كه خدا را پروا داشته باشد، در زندگى پروا دارد و به درستى رفتار مى‌كند.

فهم محتوايى اين قبيل آيات، همانند آيه‌ «أَحَلَّ اللَّهُ الْبَيْعَ وَ حَرَّمَ الرِّبا»[١] و غيره، براى عرب‌زبانان و عربى‌دانان كاملا سهل و ساده است و هرگز با دشوارى مواجه نمى‌شوند، مگر براى شناخت كمّ و كيف انجام اين‌گونه دستورات كه با مراجعه به توضيحاتى كه در سنّت آمده است روشن مى‌گردد.

٢. امثال و حكم: كه به منظور پند و اندرز و بيدار شدن ضمير انسان‌ها در قرآن آمده است. اين بر دوگونه است: گاه از واقعيّت‌هاى حيات بهره گرفته و به انسان‌ها هشدار مى‌دهد تا از گذشته عبرت بگيرند. زيبايى‌ها و زشتى‌هاى گذشته تاريخ انسان را، در جلوى چشم وى قرار مى‌دهد تا از آن پند گيرد. خوبى‌ها را دنبال كند و از بدى‌ها دورى جويد و گذشته ناگوار خود را تكرار ننمايد. سرگذشت بنى اسرائيل و اقوام مشابه كه در قرآن بسيار از آن ياد شده و نكوهش گرديده به همين منظور است. واقعيّت‌هايى است كه جوامع بشرى بايد از آن پند گيرند و دگربار گذشته خود را تكرار ننمايند.

درباره اهل كتاب كه گذشته رسواى خود را تكرار مى‌كردند، مى‌فرمايد: «يَسْئَلُكَ أَهْلُ الْكِتابِ أَنْ تُنَزِّلَ عَلَيْهِمْ كِتاباً مِنَ السَّماءِ، فَقَدْ سَأَلُوا مُوسى‌ أَكْبَرَ مِنْ ذلِكَ فَقالُوا أَرِنَا اللَّهَ جَهْرَةً[٢]؛ اهل كتاب از تو مى‌خواهند تا نوشته‌اى از آسمان بر آنان فرودآورى، البته از موسى درخواستى بزرگ‌تر نمودند و گفتند: خدا را آشكارا به ما بنماى!».

درباره اعراب مشرك مى‌گويد: «وَ قالَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ لَوْ لا يُكَلِّمُنَا اللَّهُ أَوْ تَأْتِينا آيَةٌ، كَذلِكَ قالَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ مِثْلَ قَوْلِهِمْ تَشابَهَتْ قُلُوبُهُمْ‌[٣]؛ افراد نادان گفتند: چرا خدا با ما سخن نمى‌گويد؟ يا براى ما نشانه‌اى نمى‌آيد؟ كسانى كه پيش از اينان بودند [نيز] مانند همين گفته [بى‌جاى‌] ايشان را مى‌گفتند، [زيرا] دل‌ها [و انديشه‌ها] شان به هم مى‌ماند».

[١] بقره ٢: ٢٧٥.

[٢] نساء ٤: ١٥٣.

[٣] بقره ٢: ١١٨.