علوم قرآنى - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٢٤٠ - ويژگى قرائت حفص
ثالثا عاصم، اختصاصا اسناد طلايى و عالى قرائت خود را به ربيب خود حفص[١] منتقل كرده و نه به هيچكس ديگر! و اين فضيلت بزرگى است كه تنها حفص در بين ديگر قرّاء، بدان ممتاز است. اين همان شايستگى ويژه است كه براى حفص فراهم آمد تا مسلمانان به او روى آورند و تنها قرائت او را بپذيرند. حفص مىگويد: «عاصم به من گفت: قرائتى را كه به تو آموختم، همان قرائتى است كه از ابو عبد الرحمن سلمى اخذ كردهام و او عينا از على عليه السّلام فرا گرفته است و قرائتى را كه به ابو بكر بن عياش آموختم، قرائتى است كه بر زر بن حبيش عرضه كردهام و او از ابن مسعود اخذ كرده بود»[٢].
در اينجا مناسب آمد به نكتهاى اشاره شود: علّامه طبرسى در تفسير سوره تحريم ذيل آيه ٣ «عرّف بعضه و أعرض عن بعض» در بخش قرائت آيه مىگويد:
«كسائى تنها كسى است كه «عرّف» را با تخفيف «راء» خوانده و ديگر قرّاء همگى با تشديد خواندهاند». آنگاه گويد: «ابو بكر بن عياش- يكى از دو راوى عاصم- قرائت تخفيف را اختيار كرده» و از وى نقل مىكند كه گفته است: «اين يكى از ده قرائاتى است كه در قرائت عاصم وارد ساختهام كه از على عليه السّلام فرا گرفته بود، خواستم تا قرائت على را خالص گردانم».
سپس اضافه مىكند: «قرائت تخفيف، قرائت حسن بصرى و ابو عبد الرحمن سلمى است و ابو عبد الرحمن سلمى اگر كسى را مىديد كه با تشديد مىخواند او را با سنگريزه مىزد»[٣].
طبرى در همين مورد مىگويد: «تمامى قرّاء شهرها و بلاد اسلامى جز كسائى، با تشديد خواندهاند و اين كسائى است كه قرائت تخفيف را نيز به حسن بصرى و ابو عبد الرحمن سلمى و قتاده نسبت داده است»[٤].
در كتب قرائات تصريح دارند كه جز كسائى كسى با تخفيف نخوانده[٥] و روشن
[١] حفص، فرزند همسر عاصم و در دامن وى پرورش يافته بود.
[٢] ابن الجزرى، طبقات القرّاء، ج ١، ص ٣٤٨.
[٣] مجمع البيان، ج ١٠، ص ٣١٢.
[٤] جامع البيان، ج ٢٨، ص ١٠٣.
[٥] ر. ك: ابن جزرى، النشر، ج ٢، ص ٣٨٨. همان، شرح طيبة النشر، ص ٤٠٧- ٤٠٦. دانى. التيسير، ص ٢١٢. ابو زرعه. حجة القراءات. ص ٧١٣. ابن مجاهد. السبعة. ص ٦٤. زاد المسير، ج ٨، ص ٣٠٩. محمد سالم محيسن، المهذب، ج ٢، ص ٤١٧.