علوم قرآنى - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٦١ - ديدگاهى غلوآميز

علت در برداشتن ضمير فاعل، از اسم سنگين‌تر است. ازاين‌رو وقتى فعل را خفيف و سبك به حساب مى‌آورند، هر چند كه جمع باشد، الف آن حذف مى‌شود. مانند «سَعَوْا فِي آياتِنا مُعاجِزِينَ»[١] زيرا سعى در اينجا سعى باطل است و ثبوتى در عالم وجود ندارد.

٣. در آيه‌ «كَأَمْثالِ اللُّؤْلُؤِ الْمَكْنُونِ»[٢] الف بعد از همزه اضافه شده است تا بر سفيدى و جلاى آن نسبت به مرواريد غير مكنون و غير پوشيده دلالت داشته باشد، لذا در آيه‌ «كَأَنَّهُمْ لُؤْلُؤٌ»[٣] الف اضافه نشده است.

٤. الف در «مائة» اضافه شده ولى در «فئة» نيامده است. زيرا «مائة» مشتمل بر كثرت از نظر دو رتبه آحاد و عشرات است.

٥. در آيه‌ «وَ جِي‌ءَ يَوْمَئِذٍ بِجَهَنَّمَ»[٤] الف اضافه شده و به صورت «و جاى‌ء يومئذ» نوشته شده تا دليل بر آن باشد كه اين مجي‌ء و آمدن آشكار است.

٦. در «سأوريكم آياتى»[٥] واو اضافه شده است تا بر آن دلالت كند كه عالم وجود در بالاترين مرتبه وضوح است.

٧. در آيه «و السّماء بنيناها بأييد»[٦] يا اضافه شده است تا تفاوت آن را با «الأيدى» كه جمع «يد» است، نشان دهد. زيرا منظور در آيه، يد به معناى دست نيست، بلكه منظور قدرت و قوتى است كه خداوند به وسيله آن آسمان را بنا كرده است. اين قدرت و قوت براى ثبوت در وجود، سزاوارتر از «الايدى» جمع «يد» است و به همين مناسبت «يا» به آن اضافه شده است.

٨. واو از آيه‌ «سَنَدْعُ الزَّبانِيَةَ»[٧] ساقط شده براى اين كه در آن سرعت فعل و اجابت شعله جهنم و شدت عمل مقصود است.

٩. واو از «وَ يَدْعُ الْإِنْسانُ بِالشَّرِّ»[٨] حذف شده تا بر آن دلالت كند كه انجام كار بد و شرّ براى انسان آسان است و انسان در انجام شر سرعت به كار مى‌برد، همچنان كه‌

[١] سبأ ٣٤: ٥.

[٢] واقعه ٥٦: ٢٣.

[٣] طور ٥٢: ٢٤.

[٤] فجر ٨٩: ٢٣.

[٥] انبيا ٢١: ٣٧.

[٦] ذاريات ٥١: ٤٧.

[٧] علق ٩٦: ١٨.

[٨] اسراء ١٧: ١١.