علوم قرآنى - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٠٦ - اسامى و اوصاف قرآن

كذا نازل شد، اين كلام به‌منزله حديث مسند است. يعنى حديث، منقول از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله تلقى مى‌شود»[١]. اين قول صحيح‌تر به نظر مى‌رسد، زيرا حضور ناقل با فرض قاطع بودن، عادل بودن و صادق بودن او در گفتار خود، شرط نيست و صرفا وثاقت و درستى و مورد اعتماد بودن او مورد نظر است. به همين دليل روايات منقول از ائمه اطهار عليهم السّلام درباره قرآن براى ما اطمينان‌بخش است و مورد پذيرش قرار مى‌گيرد.

اسامى و اوصاف قرآن‌

مفسر بزرگ قرن ششم جمال الدين ابو الفتوح رازى در مقدمه تفسير خود ٤٣ نام براى قرآن آورده است‌[٢] كه بيشتر جنبه وصفى دارد. و طبرسى در مجمع البيان به نام‌هاى قرآن، فرقان، كتاب و ذكر اكتفا كرده است‌[٣]. بدر الدين زركشى‌[٤] نقل مى‌كند كه حرالىّ كتابى در اين زمينه نوشته و بيش از نود اسم يا وصف براى قرآن يادآور شده است. از قاضى عزيزى نيز ٥٥ نام و عنوان براى قرآن نقل شده است كه در جدول ذيل آمده و ٤٣ نام اول آن با نظر ابو الفتوح رازى مشترك است.

رديف/ نام يا وصف قرآن/ شاهد/ نام سوره/ شماره آيه ١/ قرآن/ إِنَّ عَلَيْنا جَمْعَهُ وَ قُرْآنَهُ فَإِذا قَرَأْناهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ‌/ قيامت/ ١٧ و ١٨ ٢/ فرقان/ يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تَتَّقُوا اللَّهَ يَجْعَلْ لَكُمْ فُرْقاناً/ انفال/ ٢٩// وَ أَنْزَلَ التَّوْراةَ وَ الْإِنْجِيلَ مِنْ قَبْلُ هُدىً لِلنَّاسِ وَ أَنْزَلَ الْفُرْقانَ‌/ آل عمران/ ٣ و ٤// تَبارَكَ الَّذِي نَزَّلَ الْفُرْقانَ عَلى‌ عَبْدِهِ لِيَكُونَ لِلْعالَمِينَ نَذِيراً/ فرقان/ ١ ٣/ كتاب/ إِنَّ الَّذِينَ يَتْلُونَ كِتابَ اللَّهِ وَ أَقامُوا الصَّلاةَ/ فاطر/ ٢٩// إِنَّا أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الْكِتابَ بِالْحَقِّ لِتَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ‌/ نساء/ ١٠٥

[١] المستدرك؛ ج ٢، ص ٢٥٨ و ٢٦٣. معرفة علوم الحديث؛ ص ٢٠- ١٩.

[٢] ر. ك: ابو الفتوح رازى؛ الروض الجنان و روح الجنان؛ ج ١، مقدمه، ص ٥.

[٣] تفسير طبرسى؛ ج ١، مقدمه، فن رابع، ص ١٤.

[٤] البرهان؛ ج ١، ص ٢٧٦- ٢٧٣. الاتقان؛ ج ١، ص ١٤٦- ١٤٣.