نژادپرستى و مليت‌گرايى يكى از عوامل منفى راه يافته در آيين زرتشت به ويژه از دوره ساسانى است. اين مسأله به آيين ياد شده ويژگى‌هاى تاريخى و احكام خاصى بخشيده است از جمله:

٣- ١. اگرچه احتمالًا دعوت زرتشت فراگير بوده ولى براساس شواهد تاريخى پيروان آن همه آريايى بوده و از نژادهاى ديگر چندان كسى به اين آيين در نيامده است.[١]

٣- ٢. مليت‌گرايى و ناسيوناليسم‌ در «فرّ ايزدى» به خوبى آشكار است.

فريا خوارنه فروغى است ايزدى، به دل هر كه بتابد برترى يابد، پادشاه شود، پيروز گردد يا در كمالات نفسانى و روحانى آراسته شود و پيامبر گردد.

دو نوع فر در اوستا آمده:

oneray enayariA

(يئريانم خوارنه) وonerax meneavaK (فركيانى).

كه دومى تا ظهور رسوشيانت هميشه با ايرانيان خواهد بود.[٢]

٣- ٣. نژادگرايى و نظام طبقاتى‌ سبب تجويز و گسترش ازدواج با محارم شده است. «كرتير» از بنيانگذاران زرتشتى ساسانى نوشته است: «بسيار ازدواج‌ها ميان محرمان برقرار نمودم».[٣] اين مسأله همواره موجب خرده‌گيرى بر آيين زرتشت گرديده است.

[١] - زرتشت و آموزش‌هاى او، ص ٧

[٢] - بنگريد:

الف. مرضيه شنكايى، بررسى تطبيقى اسماى الهى، ص ٢٧٩، تهران: سروش، چاپ اول، ١٣٨١.

ب. پورداود، يَشت‌ها، ج ٢، ص ٣١٠

[٣] - هاشم رضى، ج ١، ص ٤٥