علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٦٣ - تحلیل و بررسی روایات سهوالنبی
العقل من الخمسة و السبعین الجند الخیر و جعل ضده الشر... و العلم و ضده الجهل و التسلیم و ضده الشک و التذکر و ضده السهو و الحفظ و ضده النسیان... فلا تجتمع هذه الخصال کلها من اجناد العقل الا فی نبی او وصی او مؤمن قد امتحن الله قلبه للایمان و اما سایر ذلک من موالینا، فان احدهم لایخلو من ان یکون فیه بعض هذه الجنود حتی یستکمل و ینقی من جنود الجهل، فعند ذلک یکون فی الدرجة مع الانبیاء و الاوصیاء... .
روایت از نظر سند معتبر است.[١]
امام صادق٧ در این روایت تذکر را ـ که ضد سهو است ـ و حفظ را ـ که ضد نسیان است ـ جزء لشکر عقل دانسته و در ادامه فرموده است، از کسانی که دارای این ویژگیها هستند پیامبراناند. پس این حدیث دلالت دارد بر اینکه در انبیا سهو و نسیان وجود ندارد.
٢. شیخ صدوق; (م٣٨١ق) در کتاب علل آورده است:
عن ابیه، عن سعد بن عبدالله، عن احمد بن محمد بن عیسی، عن الحسین بن سعید، عن حماد بن عیسی، عن ابراهیم بن عمر الیمانی، عن ابی الطفیل، عن ابی جعفر٧ قال: قال رسول الله٦ لأمیر المؤمنین٧: اکتب ما املی علیك. قال٧: یا نبی الله! اوتخاف علیّ النسیان؟ فقال٦: لست اخاف علیك النسیان و قد دعوت الله لك ان یحفظك و لا ینسیك و لکن اکتب لشرکائك. قال: قلت: و من شرکائی؟ قال الائمة من ولدك... ؛[٢]
امام باقر٧ فرمود: پیامبر٦ به حضرت علی٧ فرمود: آنچه را من برای تو املا میکنم، بنویس. حضرت فرمود: آیا خوف این دارید که فراموش کنم؟ پیامبر فرمود: چنین خوفی ندارم. تو چیزی را فراموش نمیکنی و از خدا خواستهام که مانع نسیان تو شود؛ ولی این مطالب را برای ائمه پس ازخودت بنویس.
روایت از نظر سند معتبر است.
این حدیث هم دلالت دارد بر اینکه امام محفوظ از نسیان است. اگر امام چنین است، پیامبر به طریق اولی اینگونه خواهد بود.
ج. روایاتی که بر علم و آگاهی پیامبر٦ و امام٧ به همه امور و حقایق هستی دلالت دارند. تعدادی از این روایات را به عنوان نمونه ذکر میکنیم:
١. کلینی; (م ٣٢٩ق) در کتاب الکافی، آورده است:
عن محمد بن یحی، عن احمد بن محمد، عن عمر بن عبد العزیز، عن محمد بن الفضیل، عن
ابی حمزه قال: سمعت ابا جعفر٧ یقول: الله اجل و اعز و اکرم من ان یفرض طاعة عبد یحجب عنه علم سمائه و أرضه، ثم قال لا یحجب ذلک عنه.[٣]
[١]. نفی السهو عن النبی، ص٣٠.
[٢]. الکافی، ج١، ص٢٣.
[٣]. علل الشرايع، ص٢٠٨.