آن امامان همام گاه با كلماتي به ظاهر ساده و بي‌جان، چنان پرده‌هايي زنده و زيبا و تابلوهايي نفيس را در پيش روي مخاطبان به نمايش گذارده‌اند كه پس از سپري شدن قرن‌هاي متمادي هنوز جذابيت خود را حفظ نموده‌اند و هر يك از تصاوير و صحنه‌هاي چشم نواز آن افق‌هاي تازه‌اي را در پيش روي انديشه و خيال آدمي مي‌گشايند و پاي روح انسان را به عالمي زنده و پر نشاط مي‌گشايند.

ما در لا به لاي سخنان ائمه اطهار: شاهد تشبيهات نغز و تمثيلات بديع و استعارات بي‌بديل و كنايات شگفت و ديگر جلوه‌هاي ادبي و هنري هستيم كه در قالب آنها معارف ژرف به روشي گويا و مجسم به تصوير در آمده‌اند و موضوعات معنوي و روحي و حالات نفساني جان گرفته‌اند و بر پرده نمايش حاضر گرديده‌اند.

تعريف تصوير

تصوير، در لغت، به معناي صورت و شكل قرار دادن براي چيزي يا نقش و رسم نمودن چيزي است.[١]تعاريف گوناگوني از گذشته تاكنون، براي مفهوم اصطلاحي «تصوير» و «تصوير آفريني» ارائه گرديده،[٢] که در هر کدام از زاويه‌اي خاص به اين موضوع جالب توجه نگريسته شده است.

انديشمند غربي، «ون»[٣] در تعريف تصوير مي‌گويد:

تصوير كلامي غني است كه بيش‌تر از عناصري محسوس تشكيل شده و در بردارنده فكر يا احساسي است و بر چيزي بيش از معناي ظاهري كلام دلالت دارد.[٤]

و نيز گفته‌اند:

تصوير (ادبي) هر نوع آرايه كلامي به شكل‌هايي از نوع تشبيه، استعاره، مجاز، كنايه و مانند آنهاست كه به منظور ايجاد صورت‌هاي ذهني و انگيزش عاطفه به كار مي‌رود.[٥]

برخي نيز «تصوير» را در مباحث ادبي به مجموعه تصرفات بياني و مجازي اطلاق نموده‌اند كه گوينده با كلمات تصوير مي‌كند و نقشي را در ذهن خواننده يا شنونده به وجود مي‌آورد.[٦]

شاعر انگليسي، «سي دي لويس» در ساده‌ترين توصيف «تصوير» را: «تابلويي ساخته شده از جنس كلمات» مي‌داند.[٧]

او معتقد است كه تشبيه يا استعاره مي‌تواند يك «تصوير» بيافريند، اما در عين حال، برخي تعابيرتوصيفي را مي‌توان سراغ گرفت كه بدون چنين عناصري نيز قدرت خلق تصاويري با شكوه و خيركننده را دارد.[٨]

[١]. روشی در طرق تحمّل حدیث که در آن فرد کتاب یا حدیثی را به خطّ راوی آن بیابد و با شناخت خطّ او، آن را از وی روایت کند. (تلخیص مقباس الهدایة، ص١٨٠)

[٢]. همان، ج١١، ص٣٢١، ش٢٧٢٤.

[٣]. همان، ج١١، ص٣٩٢، ش٢٧٥٢.

[٤]. همان، ج١٢، ص٢٢٩، ش٣٢٤٧.

[٥]. همان، ج١٠، ص٦٦٠، ش٢٣٨٢.

[٦]. همان، ج١٠، ص٦٦٦، ش٢٣٩٠.

[٧]. اعیان الشیعة، ج٨، ص١٣٧.

[٨]. بغية الملتمس، ج١، ص٧١، ش١٤.