سيوطي نيز قايل است كه هر مسلماني كه پيامبر را ديده صحابي محسوب مي‌شود.[٢] ابن اثير حتي اجنه‌اي را كه پيامبر را ديده‌اند و مسلمان شده‌اند، جزء صحابي مي‌داند؛ زيرا آنها مكلف هستند و رسالت و بعث هم شامل آنهاست؛ بر خلاف ملائكه.[٣]

عدالت صحابه از نظر شيعه و اهل سنت

معنای لغوی و اصطلاحی صحابه را از منظر اهل فن و علمای حدیث دانستیم. حال، سؤالی که مطرح است، این است که این صحابه از چه درجه اعتباری برخوردارند؟ به عبارت دیگر، قول و فعل آنها تا چه اندازه حجیت دارد؟ نظر شیعه و سني نسبت به این مسأله چیست؟

١. عدالت صحابه از منظر اهل سنت

ابن‌حجر، خطیب بغدادی و ابن‌عبدالبر قايل‌اندکه اهل سنت بر عدالت همه صحابه متفق‌القول هستند.[٤] آنها دلایلی از قرآن و حدیث را بر مدعای خود آورده و نقض‌کننده هریک از اصحاب پیامبر را زندیق برمی‌شمارد. البته دلالت آيات مورد استناد ابن حجر و ديگران بر صحابه و عدالت آنها، جاي بحث وجود دارد و دربارة آنها سؤالاتي مطرح است؛ از جمله اين‌كه با توجه به تعريف صحابي ـ كه حداقل رؤيت پيامبر را براي صدق صحابي بودن لازم مي‌دانند ـ چگونه مي‌توان از آياتي مانند Gيَا أَيُّهَا النَّبِيُّ حَسْبُكَ اللَّـهُ وَمَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْمـُؤْمِنِينَF[٥] استفاده كرد كه مراد از Gمَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْمـُؤْمِنِينَF صحابيان هستند؛ يعني كساني كه حداقل پيامبر را در هنگام مسلماني رؤيت كرده باشند. آيا نمي‌شود مصاديقي ديگر از ديگر مسلماناني كه بعد از پيامبر پا بر عرصه هستي مي‌نهند، براي اين آية شريفه بر شمرد؟ و يا دربارة آيه Gلَقَدْ رَضِيَ اللهُ عَنِ الْمـُؤْمِنِينَ إِذْ يُبَايِعُونَكَ تَحْتَ الشَّجَرَةِ فَعَلِمَ مَا فِي قُلُوبِهِمْF[٦] اين سؤال مطرح است كه مسلماً اين آيه شريفه همة صحابي را دربر نمي‌گيرد، زيرا در بيعت شجره همة كساني كه مصداق صحابي هستند، حضور نداشتند. پس آيا صحيح است كه رضايت خدا را از اين مؤمنان حاضر در بيعت شجره، به ساير اصحاب

[١]. کفایة، ص٦٩؛ علوم الحدیث، ص٢٩٣؛ المنهل الراوی، ص١١٧؛ تدریب الراوی، ج٢، ص٢١١.

[٢]. معرفة الحدیث، ص٢٢-٢٤.

[٣]. الاصابة فی تمییز الصحابة، ج١، ص٦ و ٧.

[٤]. همان، ص١٠ و ١٣.

[٥]. تاريخ الطبري، ج١، ص٢١٥١.

[٦]. همان، ج١، ص٢٤٥٧ و ٢٤٥٨.