همان درخت و از راه ریشه و رگهای همان درخت تغذّی میکند؛ مواد زمین را به خود میگیرد، آب میخورد، از نور و هوا و حرارت استفاده میکند. ولی همینکه به علت رسیده شدن و گذشتن اجل و مدت معلوم و یا به علت کندن آن میوه، رابطهاش با درخت قطع شد، دیگر برای این میوه راه تکامل و ترقی و اصلاح و مبارزه با آفت و همه چیز بسته است؛ اگر کال و نارس از درخت جدا شده دیگر چاره پذیر نیست، و اگر پژمردگی و افسردگی پیدا کرده دیگر از طریق آب دادن و نور و هوا به آن درخت نمیشود آن پژمردگی را اصلاح کرد. انسان هم در جهان طبیعت همین حال را دارد؛ هر اصلاح و تکمیلی که بایست بکند تا وقتی است که روی درخت طبیعت است و جدا نشده، و اما همینکه از این درخت با دست مرگ جدا شد دیگر راه اصلاح به روی او بسته است.

البته این نکته را هم باید در نظر داشت که هرچند آدمی در آن جهان دستش از اصلاح و تکمیل خود کوتاه است، در عین حال گاهی به واسطه سببی از اسباب، از این جهان رحمتهایی به او میرسد. رسول خدا فرمود: همینکه آدمی میمیرد دفتر عمل وی بسته میشود، ستونهای حسنات و همچنین ستونهای سیئات بکلی بسته میگردد مگر از ناحیه سه چیز: یکی اینکه آدمی یک مؤسسه خیر از خود باقی گذاشته باشد که بندگان خدا بعد از او از آن مؤسسه منتفع گردند، مثل اینکه بیمارستان یا مدرسه یا مسجدی تأسیس کرده باشد؛ دیگر اینکه اثری علمی از خود به یادگار گذاشته باشد که بعدها طالبان علم و معرف از آن اثر علمی بهرهمند شوند؛ سوم اینکه فرزندانی صالح و درستکار و مؤمن باقی گذاشته باشد که بعد از مردن برای وی طلب مغفرت نمایند.