را محترم بشمارید و از آنها تجاوز نکنید. بزرگان بشریت آنها هستند که در درجه اول اصولی داشتهاند که آن اصول را محترم میشمردهاند. ولی خیلی فرق است بین اصول زندگی و بین یک سلسله قیود و تکلّفات و عادات بیدلیل که در میان مردم پیدا میشود و زندگی را بر آنها دشوار و ناگوار میسازد. اصول زندگی موجب گشایش و آسایش و رفاه است، ولی قیود و تکلّفات موجب سنگین باری و ناراحتی است.

گفتیم که رسول اکرم صلی الله علیه و آله ساده لباس میپوشید و در عین حال به اصول نظافت و پاکیزگی مقید بود. هر روز صبح قبل از آنکه جامه و سر و صورت و موی خود را مرتب کند و در آینه خود را ببیند، از خانه بیرون نمیآمد. او نه نسبت به اصول نظافت لاقید بود و نه برای خود تکلّفاتی درست کرده بود که مدتی از وقت عزیز خود را صرف آن قیود و تکلّفات کند. ولی مردمی هستند افراطی و مردمی دیگر هستند تفریطی. یک دسته چنان پشت پا به قیود و حدود زدهاند که یکباره نسبت به همه چیز لاقید و لاابالی شدهاند، تنبلی و بیکاری را شعار خود قرار دادهاند. و دسته دیگر برعکس به قدری خود را در میان آداب و رسوم و عادات محبوس ساختهاند، هزارها قید برای غذا خوردن و هزارها قید برای جامه پوشیدن و هزارها قید دیگر برای معاشرتها و پذیراییها و مهمانیها و عروسیها و مسافرتها ساختهاند که زندگی را برای خود سنگین و ناگوار کردهاند؛ ساعتها باید وقت صرف کنند تا خودشان را به شکل یک عروسک بسازند تا بتوانند از خانه قدم بیرون نهند و بعد هم مثل یک موجود کاغذی و یا یک موجود شکستنی با هزاران قید و احتیاط راه بروند که قیود ساختگی درهم نریزد؛ سخن گفتنْ تکلّف، راه رفتن تکلّف، جامه پوشیدن تکلّف، پذیرایی و مهمانی تکلّف، نشستن و برخاستن تکلّف و بالاخره برای یک عده از مردم زندگی یکسره تکلّف شده است. رسول اکرم اجازه نمیداد که مجلس او صدر و ذیل و بالا و پایین داشته باشد؛