شراب را به نام نبیذ و مال حرام و رشوه را به نام هدیه و ربا را به نام بیع می‌خورند. من گفتم: یا رسول اللّه! تکلیف من در این وقت چیست؟ آیا با این مردم معاملۀ کفر و ارتداد کنم یا معاملۀ فتنه؟ فرمود: معامله فتنه.

مسلمین بعد از رسول اکرم موفق شدند فتوحات زیادی بکنند و کشور اسلامی توسعه یافت، اموال و ثروت‌های بی‌حسابی به دستشان افتاد و متأسفانه تقسیم این اموال به طور عادلانه‌ای صورت نگرفت و تخم فتنه‌ها در همین جا کاشته شد و بعد هم اشخاص نامناسبی از اموی‌ها زمام کارها را در دست گرفتند و به تعبیر امیرالمؤمنین «أثره» پیش آمد، مظالم زیادی واقع شد، عده‌ای را نعمت باد آورده و رنج نبرده مست کرد و از هوش برد و عده‌ای دیگر که محروم و مظلوم بودند عکس‌العمل انتقام نشان دادند و کشمکش شروع شد، که [اینها] در همان دو جملۀ امیرالمؤمنین خلاصه می‌شود: اِتَّقوا سَکراتِ النِّعْمَةِ وَ احْذَروا بَوائِقَ النِّقْمَةِ. دو عامل نعمت و نقمت کار خودش را کرد. در مروج الذهب مسعودی می‌نویسد: زبیر خانه‌ها در بصره و کوفه و مصر و اسکندریه بنا کرد، وقتی که مُرد هزار اسب و هزار غلام و هزار کنیز باقی گذاشت، مجموعاً پنجاه هزار دینار تقویم می‌شد. نظیر اینها را در مورد طلحه و زیدبن ثابت و یعلی بن امیّه و عبدالرحمن بن عوف و بعضی دیگر نوشته‌اند، که علی علیه السلام در یکی از خطب می‌فرماید:

وَ قَدْ اَصْبَحْتُمْ فی زَمَنٍ لایَزْدادُ الْخَیْرُ فیهِ اِلاّ اِدْباراً وَ الشَّرُّ فیهِ اِلاّ اِقْبالاً وَ الشَّیْطانُ فی هَلاک النّاسِ اِلاّ طَمَعاً، فَهذا اَوانٌ قَوِیَتْ عُدَّتُهُ وَ عَمَّتْ مَکیدَتُهُ وَ اَمْکنَتْ فَریسَتُهُ. اِضْرِبْ بِطَرْفِک حَیْثُ شِئْتَ مِنَ النّاسِ، فَهَلْ تُبْصِرُ اِلاّ فَقیراً یُکابِدُ فَقْراً اَوْ غَنِیّاً بَدَّلَ نِعْمَةَ اللّهِ کفْراً اَوْ بَخیلاً اتَّخَذَ الْبُخْلَ بِحَقِّ اللّهِ وَفْراً اَوْ مُتَمَرِّداً کأَنَّ بِاُذُنِهِ عَنْ سَمْعِ الْمَواعِظِ وَقْراً. اَیْنَ خِیارُکمْ وَ صُلَحاؤُکمْ وَ