«ما انسان را از نطفهای آفریدیم که دارای خلیطها و رشتهها و استعدادهای گوناگون است، او را در معرض امتحان و آزمایش قرار میدهیم، او را شنوا و بینا قرار دادیم، راه را به او نشان دادیم اما او را طوری آفریدیم که مجبور نیست از طبیعت یا غریزهای اطاعت کند، او آزاد و حرّ و مختار آفریده شده و باید شخصاً خودش راه خود را انتخاب کند، ما راه را به او نشان دادیم و او خود داند که قدردان یا ناسپاس بوده باشد.» [١]

این است امتیاز بزرگ انسان از غیر انسان و این است مبنای قانون و اخلاق و مقررات و این است مبنای نبوت و رسالت و کتب آسمانی. کتب آسمانی و انبیای عظام یکی از دو هدف مقدسشان این است که عدل و انصاف و مساوات و برابری را در میان بشر بپا دارند. قرآن مجید در سوره مبارکه حدید تصریح میکند که هدف رسالت این است که مردم به عدالت زندگی کنند. در حقیقت انبیا و کتب آسمانی آمدهاند که جامعه این موجود آزاد را متعادل کنند. آزادی انسان است که هزاران قوانین و مقررات و تعلیمات و فلسفهها و اخلاق و آداب ضد و نقیض به وجود آورده و صدها هزار رشته بر این بافت اضافه کرده است، و همین آزادی و خودمختاری این موجود است که احتیاج او را هزار برابر کرده است. اگر همان طوری که نفس میکشد و قلب و نبضش منظم حرکت میکند و خونش جریان و دوران دارد و سلولهای اعصاب و خون و نسجها و استخوانش بهطور طبیعی و جبری کارهای خود را انجام میدهند خود آدمی هم نسبت به وظایف اجتماعی همینطور بود، یعنی مردم به حکم طبیعت دسته دسته شده بودند و هر دستهای بدون چون و چرا به فرمان

[١]. انّا خَلَقْنَا الْانْسانَ مِنْ نُطْفَةٍ امْشاجٍ نَبْتَلیهِ فَجَعَلْناهُ سَمیعاً بَصیراً. انّا هَدَیناهُ السَّبیلَ امّا شاکراً وَ امّا کفوراً (دهر/ ٢ و ٣).