این دو قرین یکدیگرند. من سپری بهتر از وفا سراغ ندارم. کسی که به بازگشت به سوی خدا و روز قیامت ایمان داشته باشد هرگز با مردم با غدر و فریب رفتار نمی‌کند. در روزگار ما بعضی نادانان خدعه و فریب را یک نوع حسن سیاست و حسن تدبیر به حساب می‌آورند. گاه هست که اشخاص بصیر به تحولات و گردش امور هم راه حیله و نقشۀ شیطانی را می‌دانند ولی امر و نهی الهی مانع به کار بردن آن نقشۀ شیطانی است، لهذا در عین قدرت و توانایی کامل از به کار بردن آن صرف نظر می‌کنند، ولی آنها که پایبند دین و حقیقت نیستند انتظار این گونه فرصت‌های شیطانی را می‌کشند که در موقع خود استفاده کنند.

دیشب ضمن اینکه به محتویات نهج البلاغه -که مجموعه ای از سخنان بلند و آسمانی امیرالمؤمنین علی علیه السلام است- اشاره کردم، عرض کردم در این کتاب دربارۀ بعضی موضوعات، مکرر بحث شده و چند موضوع را به عنوان مثال عرض کردم. یکی از آن موضوعات توضیح و دفاع از روش مخصوصی است که علی علیه السلام در سیاست و ادارۀ امر خلافت به کار می‌برد، و چون آن راه و روش و آن سیاست برای غالب افراد که خود را اهل تدبیر و سیاست می‌دانستند غیرقابل هضم بود لهذا مکرر در اطراف این مطلب توضیحاتی داده و از آن دفاع فرموده است.

مقدمتاً باید عرض کنم که از همان ابتدا که علی علیه السلام زمام امور را به دست گرفت، بعضی از دوستان و علاقه مندان آن حضرت راجع به دو موضوع پیشنهادهایی داشتند و در حقیقت به سیاست آن حضرت اعتراض داشتند. در دو شب قبل عرض کردم که علی علیه السلام در آن مدت پر انقلاب و پر آشوب خلافت، دشمنانش او را به دو کار متهم می‌کردند که علی از آنها بری بود و بلکه مسئول آن دو کار، خود متهم کنندگان بودند؛ یکی خون عثمان که مستمسک اصحاب جمل و اصحاب صفّین بود، در صورتی که خود آنها در آن کار دست داشتند، و یکی داستان حَکمین که