حکمتها و اندرزها ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١١٣ - خصوصیات حق از نظر علی علیه السلام
غَیْری مَقامی [١].
اینها از جمله بیانات و کلماتی است که امیرالمؤمنین (صلوات اللّه و سلامه علیه) بعد از ضربت خوردن در حالی که در بستر افتاده بود ایراد فرمود. میفرماید: مدتی من با شما بودم و بدن من مجاور شما بود. عن قریب خواهید دید این بدن به شکل یک جثّۀ خالی و ساکن و بیحرکت، خاموش و بیزبان در جلو چشم شماست. شما باید از این سکون و آرامی و از این سکوت و خاموشی پند بگیرید. زبانِ این حالت و این تغییر که چگونه آن همه حرکتها و دلیریها و دلاوریها تبدیل شد به سکون و آرامی و آن همه فصاحتها و بلاغتها یکمرتبه تبدیل شد به سکوت و خاموشی، از هر منطق و هر بیانی رساتر و گویاتر است. هر اندازه خطیب و گوینده میخواست با زبان خود فنا و زوال دنیا و آخر رسیدن عمر را مجسم کند، نمیتوانست این طور بیان کند که عن قریب به چشم خود میبینید. بعد فرمود: من خواهم رفت اما شما مرا بعد از رفتن من خواهید شناخت. بعداً معلوم خواهد شد که من چه میگفتم و چه میخواستم و چه منظوری داشتم. وقتی که جای من خالی شد و کسی دیگر به جای من نشست و زمام امور را به دست گرفت، من شناخته خواهم شد. رفتن و مردن من پایان کار من نیست، پروندۀ من با مردن بسته نخواهد شد. تخمی که در این مدت در میان این تلخیها و سختیها کاشتم، تدریجاً خواهد رویید و ثمره خواهد داد.
دورۀ خلافت کوتاه امیرالمؤمنین پر از فتنه و آشوب است و در یک جریان بحرانی عظیم در کشور اسلامی بود که امیرالمؤمنین زمام امور را به دست گرفت. تخمهای فتنه و آشوب از سالها پیش کاشته شده بود،
[١]. نهج البلاغه، خطبه ١٤٩.