مجموع نکته‌هایی که علی علیه السلام دربارۀ حق فرمود، چهار نکته بود که خلاصه‌اش را تکرار می‌کنم: اول اینکه حق در زبان آسان‌ترین چیزها و در عمل مشکل‌ترین کارهاست. عمل، ملاک قضاوت دربارۀ اشخاص است نه گفتار. دوم اینکه خدای متعال حقوق مردم را بر یکدیگر یکطرفی وضع نکرده، حقوق متبادل است، هرکس حقی بر عهدۀ اجتماع دارد دَیْنی هم به اجتماع دارد. تنها ذات اقدس الهی است که بر مخلوقات خود حق دارد و دَیْنی نسبت به آنها ندارد.

سوم اینکه رسیدن به حقوق بدون تعاون و کمک میسر نمی‌شود، از تک روی و تک اندیشه‌ای کاری ساخته نیست، هیچ کس مافوق همکاری و همفکری با دیگران نیست همان طوری که هیچ کس مادون همکاری و همفکری نیست. چهارم: علامت اهل حق این است که از استماع تذکرات اصلاحی و انتقادات صحیح و بجا ابا و امتناعی ندارند. اولین دلیل صدق و کذب کسی که مدعی است اهل حق است و روی مرز حق رفتار می‌کند این است که گوشش آمادۀ شنیدن انتقاد و اعتراض باشد [یا نباشد.] هیچ فردی از افراد نیست که در سطح بالاتر از اعتراض و انتقاد قرار گرفته باشد.

این بود قسمتی از کلام امیرالمؤمنین علیه السلام پیشوای اهل حق [دربارۀ حق] و دربارۀ عدالت که مبنایش محفوظ ماندن حقوق است.

والسلام علیکم و رحمة اللّه و برکاته