مستمسک خوارج بود و خود آنها به وجود آورنده آن داستان بودند. اکنون عرض می‌کنم دو موضوع دیگر هم بود که بعضی دیگر از راه خیرخواهی و کمک به امیرالمؤمنین پیشنهاد می‌کردند ولی برای آن حضرت اخلاقاً مقدور نبود که بپذیرد. آن دو موضوع یکی تقسیم بیت المال بود که آن حضرت امتیازی برای بعضی نسبت به بعضی قائل نمی‌شد؛ فرقی میان عرب و عجم، ارباب و غلام، قریشی و غیر قریشی نمی‌گذاشت، و یکی دیگر به کار بردن اصل صراحت و امانت و صداقت در سیاست بود که به هیچ وجه حاضر نبود ذره ای از آن منحرف شود و تا حدی اصول تزویر و فریب و نیرنگ را به کار ببرد. همه اینها گذشته از اینکه در تاریخ ضبط شده، در سخنان خود آن حضرت منعکس و موجود است. راجع به تقسیم علی السویه و رعایت اصل مساوات و تبعیض قائل نشدن می‌فرماید: أ تَأْمُرونّی اَنْ اَطْلُبَ النَّصْرَ بِالْجَوْرِ فیمَنْ وُلِّیتُ عَلَیْهِ؟ وَ اللّهِ لا اَطورُ بِهِ ما سَمَرَ سَمیر به من پیشنهاد می‌کنید موفقیت را از راه جور و ستم بر مردمی که رعیت من هستند تأمین کنم؟ به خدا قسم که تا دنیا دنیاست چنین چیزی برای من ممکن نیست. لَوْ کانَ الْمالُ لی لَسَوَّیْتُ بَیْنَهُمْ فَکیْفَ وَ اِنَّمَا الْمالُ مالُ اللّه اگر اینها مال شخصی خودم می‌بود و می‌خواستم بر مردم تقسیم کنم تبعیضی قائل نمی‌شدم تا چه رسد به اینکه بیت المال است، مال خداست و ملک شخصی کسی نیست. بعد فرمود: اَلا وَ اِنَّ اِعْطاءَ الْمالِ فی غَیْرِ حَقِّهِ تَبْذیرٌ وَ اِسْرافٌ وَ هُوَ یَرْفَعُ صاحِبَهُ فِی الدُّنْیا وَ یَضَعُهُ فِی الْاخِرَةِ وَ یُکرِمُهُ فِی النّاسِ وَ یُهینُهُ عِنْدَ اللّه[١] مال را در غیر مورد مصرف کردن و به غیر مستحق دادن اسراف و تضییع است. این کار، کنندۀ خود را در دنیا بالا می‌برد اما در آخرت پایین می‌آورد؛ در نزد مردم دنیا و اهل طمع، عزیز و محترم می‌کند ولی در نزد خدا خوار و

[١]. نهج البلاغه، خطبه ١٢٤.