حکمتها و اندرزها ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٨٥ - توبه
در این آیه چند چیز از اموری که مورد علاقۀ آدمی در دنیاست نام برده شده: زن و فرزند، پولهای انباشتۀ طلا و نقره، اسبهای عالی که مظهر جلال و حشمتاند، چهارپایان و کشت و زرع. و این آیه در مقام انتقاد و مذمت هم هست، دنیای مذموم و مردود را ذکر میکند. چه چیز را مذمت میکند؟ خود این امور را؟ خود زن و فرزند و ثروت و اسب و زراعت را؟ نه. علاقه و میل به این امور را؟ آن را هم نه. پس چه چیز را؟ دلخوش بودن و سرگرم بودن به این امور را، راضی و قانع بودن به اینها و غفلت کردن از ماورای اینها را. زُیِّنَ لِلنّاسِ حُبُّ اَلشَّهَواتِ این علایق در نظر اینها جلوه کرده و آنها را ربوده و از خود بیخود کرده، به اینها دلخوش و سرگرمند و دربارۀ غیر این امور فکر نمیکنند، خیال میکنند زندگی جز این چیزی نیست، دوست داشتنی غیر از اینها نیست، حد فکر و سطح اینها این شده (ذلِک مَبْلَغُهُمْ مِنَ اَلْعِلْمِ) [١].
دربارۀ مرد عابدی که به خاطر منافع مادی از اطاعت خدا سر پیچید، میفرماید: وَ اُتْلُ عَلَیْهِمْ نَبَأَ اَلَّذِی آتَیْناهُ آیاتِنا فَانْسَلَخَ مِنْها فَأَتْبَعَهُ اَلشَّیْطانُ فَکانَ مِنَ اَلْغاوِینَ [٢] داستان آن مرد [را بر ایشان بخوان] که آیات خود را به او تعلیم دادیم و او آنها را از خود جدا ساخت و شیطان او را دنبال کرد و او از گمراهان شد، وَ لَوْ شِئْنا لَرَفَعْناهُ بِها وَ لکنَّهُ أَخْلَدَ إِلَی اَلْأَرْضِ وَ اِتَّبَعَ هَواهُ [٣] اگر ما میخواستیم او را بالا میبردیم با آن آیاتی که به او دادیم، اما او خودش را به زمین و طبیعت چسباند و چنگالهای خود را محکم بند کرد و تابع هوا و هوس خود شد.
در سورۀ یونس میفرماید:
[١]. نجم / ٣٠.[٢]. اعراف / ١٧٥.[٣]. اعراف / ١٧٦.