علی علیه السلام در ضمن جملههایی که در اول گفتار از آن حضرت نقل کردیم، به راه و طریقی که حس آزادمنشی و شرافت انسان را حفظ میکند اشاره میکند، میفرماید: آن چیزی که بشر را اسیر میسازد همانا احتیاج و قبول کردن عطایا و بخششهای مردم است. احتیاج و دست پیش این و آن دراز کردن است که شرافت انسان را لکهدار میکند، و همانا بینیازی و احتیاج نداشتن است که حافظ کرامت و عزت و شرافت آدمی است؛ و از همین جاست که کار و کسب و هر چیزی که احتیاج انسان را از ابنای نوع خودش رفع میکند مقام مقدس و محترمی پیدا میکند، زیرا چه چیزی مقدستر و محترمتر از آن چیزی که آبرو و حیثیت آدمی را نگهداری کند؟!.

ایضاً به آن حضرت نسبت داده شده که فرمود:

اگر میخواهی آزاد باشی و حرّیت داشته باشی، مانند بندگان و غلامان زحمت بکش و کار کن؛ امید و آرزوی خود را از مال و ثروت جمیع فرزندان آدم قطع کن؛ هرگز چشم طمع به مال و ثروت و اندوخته دیگران نداشته باش. اگر کار و کسبی به تو پیشنهاد شد نگو این کار کسر شأن من است و درجه و مقام مرا در اجتماع پست میکند، زیرا هیچ چیز به اندازه اینکه انسان از دیگران توقع و تقاضا داشته باشد و از دیگران استمداد مالی کند انسان را پست و حقیر و خوار نمیکند. تو تا وقتی که نسبت به دیگران بی نیازی و استغناء بورزی و چشم طمع به مال کسی نداشته باشی و از احدی عطیه و هدیه نخواهی و از کسی توقع و تقاضا نداشته باشی، از همه مردم بلندقدرتر خواهی بود [١]

[١]. مضمون رباعی منسوب به علی علیه السلام