پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٣٦ - نتيجه مجموعه آيات علم غيب

هر مورد اراده كنند خداوند به آنها تعليم مى‌دهد (البته اين اراده نيز با اذن و رضاى خدا انجام مى‌گيرد- دقت كنيد).

اين مطلب به آن مى‌ماند كه تمام اسرار نظامى يك كشور در كتاب بزرگى ثبت شده باشد و اين كتاب تنها در اختيار يك يا چند نفر از كارگزاران نظامى باشد كه با اجازه فرمانده كل قوا بتوانند آن را باز كنند و از آن آگاه شوند، در اين‌جا فرمانده اصلى همه را مى‌داند اما ديگران هر زمان بخواهند مى‌توانند به آن كتاب اسرارآميز مراجعه كنند (البته فرض بر اين است كه با اذن و اجازه او مى‌توانند آن كتاب را مطالعه و بررسى نمايند).

شاهد اين سخن رواياتى است كه مرحوم كلينى در كتاب كافى در فصلى كه تحت عنوان‌ انَّ الْائِمَّةَ شاؤُا انْ يَعْلَمُوا عَلِمُوا: «امامان هرگاه اراده كنند چيزى را بدانند آگاه خواهند شد» جمع‌آورى كرده است. [١]

از مجموع آنچه گفتيم چنين نتيجه گرفته مى‌شود كه بدون شك انبيا و اوليا آگاهى از علم غيب دارند، و طرق جمع بين آيات مربوط به علم غيب را مى‌توان در چهار طريق خلاصه كرد.

١- علم ذاتى‌ و مستقل مخصوص خداست و علم انبيا و اوليا تبعى و وابسته به علم خدا مى‌باشد.

٢- علم تفصيلى‌ از آن خداست، و علم اجمالى‌ از آن اوليا و انبياست.

٣- علم به لوح محفوظ مخصوص خداست و علم به‌ لوح محو و اثبات‌ از آن انبيا و اولياست.

٤- علم فعلى‌ مخصوص خداست و علم بالقوّة از آن انبيا و اولياست.

[١]. اصول كافى، جلد ١، صفحه ٢٥٨.