پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢١٠ - منابع علم پيامبران
منابع علم پيامبران
پيامبران خدا در درجه اوّل حقايق علمى خود را از منبع وحى دريافت مىداشتند، كه گاه از طريق «فرشته وحى» بر آنها نازل مىشد، چنانكه در آيه ١٩٢ تا ١٩٥ سوره شعراء مىخوانيم:
وَ انَّهُ لَتَنْزِيلُ رَبِّ الْعَالَمِينَ نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْامِينُ عَلى قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرينَ بِلِسانٍ عَرَبِّىٍ مُبِينٍ: «و اين (قرآن) از سوى پروردگار جهانيان نازل شده است- روحالامين آن را آورده است بر قلب (پاك) تو تا (مردم را) انذار كنى به زبان عربى آشكار»، يا از طرق ديگر زيرا وحى انواع و اقسامى دارد كه در مبحث خاص خود انشاء اللَّه خواهد آمد.
راه ديگر علوم پيامبران ارتباط روحى و معنوى با علم غيب است، خداوند چشم حقيقت بين آنها را آنچنان بينا مىكرده كه حجابهاى عالم غيب را مىشكافته، و به مارواى آن راه پيدا مىكرده است، همانگونه كه درباره ابراهيم خليل مىفرمايد: وَ كَذلِكَ نُرِى ابْرَاهِيمَ مَلَكُوتَ السَّموَاتِ وَ الْارْض وَ لِيَكُونَ مِنَ الْمُوقِنِينَ: «اين گونه ملكوت (و غيب) آسمانها و زمين را به ابراهيم نشان داديم تا اهل يقين گردد» (انعام ٧٥).
آرى آنها علاوه بر آگاهى از عالم «ملك» از عالم «ملكوت» نيز آگاهى داشتند، و بسيارى از علوم خود را از طريق مشاهده درونى و باطنى ملكوت دريافت مىكردند، و به تعبير ديگر آنها درك و ديدى غير از درك و ديد ظاهرى ما داشتند، ما از طريق آن به حقايق زيادى دست مىيافتند.
راه سوّم همان سير و مشاهده آفاقى بود كه براى بعضى از پيامبران به فرمان خدا رخ مىداد و از اين طريق از عوالم مختلف اين جهان آگاه مىشدند، همانگونه كه در مورد پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله و سلم در مسأله معراج واقع شد، قرآن مىگويد: