ممكن است صاحب آيين جديد باشد يا نباشد دقت در آيات قرآن نشان مى‌دهد كه در بسيارى از موارد مقام «نبوت» و «رسالت» در يك فرد جمع شده است، مانند پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله كه هم عنوان نبى و هم عنوان رسول در آيات قرآنى به او داده شده است. [١]

همچنين بسيارى ديگر از پيامبران هم مقام نبوت را داشته‌اند و هم رسالت را (بنابراين كسانى كه مى‌گويند ميان اين دو عموم و خصوص مطلق است ناظر به اين آيات هستند).

ولى در بعضى از آيات اين دو، در مقابل يكديگر قرار گرفته، به طورى كه نشان مى‌دهد آنها دو مفهوم مختلف دارند، مانند آنچه در آيه ٥١ حج آمده است كه مى‌فرمايد: وَ مَا ارْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رَسُولٍ وَ لَانَبِىٍّ ... در اين صورت بايد «نبى» كسى باشد كه مأمور به ابلاغ نيست، ولى رسول كسى بوده كه موظف به ابلاغ و انذار و بشارت و تلاش و كوشش براى رساندن پيام الهى به مردم بوده باشد.

از اين بيان نتيجه مى‌گيريم كه اين دو واژه هر كدام دو معنا دارد، بنابر يك معنا با يكديگر جمع مى‌شوند و بنا بر يك معنا نقطه مقابل هم هستند.

چرا پيامبران بزرگ از منطقه خاصّى برخاستند؟

گاهى اين سؤال عنوان مى‌شود كه پيامبران اولوالعزم كه داراى شريعت و كتاب آسمانى بودند طبق صريح تواريخشان، از شرق ميانه برخاستند، نوح عليه السلام از سرزمين «عراق» برخاست‌ [٢] و مركز دعوت ابراهيم عليه السلام، عراق و شام بود، و به مصر و حجاز

[١]. در آيه ١٥٧ اعراف درباره پيغمبر اسلام مى‌خوانيم: الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِىَّ الْامِّىَّ، و در آيه ٤٥ احزاب آمده است: يا ايُّهَا النَّبِىُّ انّا ارْسَلْناكَ شاهِداً، وَ مُبَشِّراً وَ نَذِيْراً، و در آيه ٥١ مريم درباره موسى مى‌خوانيم: وَ اذْكُرْ فِى الْكِتابِ مُوسى‌ انَّهُ كانَ مُخْلَصاً وَ كانَ رَسُولًا نَبِياً و در آيه ٥٤ مريم درباره اسماعيل مى‌خوانيم: وَ اذْكُرْ فِى الْكِتابِ اسْماعِيلَ انَّهُ كانَ صادِقَ الْوَعْدِ وَ كانَ رَسُولًا نَبِياً ... از اين آيات به خوبى بر مى‌آيد كه اين دو مفهوم در يك فرد جمع مى‌شود.

[٢]. در حديثى از امام صادق عليه السلام مى‌خوانيم كه فرمود: كانت الكوفة و مسجدها فى زمن نوح عليه السلام و كان منزل نوح و قومه فى قرية على متن الفرات ممايلى غربى الكوفه: «كوفه و مسجدش، در زمان نوح عليه السلام وجود داشت و منزل نوح و قومش در يك آبادى، در كنار فرات در طرف غربى كوفه بود» (تفسير عياشى تفسير سوره هود، حديث ١٩).