پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٣٥ - نتيجه مجموعه آيات علم غيب
مىكند هيچكس از كم و كيف و جزئيات آن باخبر نيست هرچند اصل وقوع آن با ظن و گمان قابل پيشبينى باشد) و آنچه در رحم مادران است مىداند (نه تنها از جنسيت آنها با خبر است بلكه از تمام استعدادها و ويژگىهايى كه در جسم و جان آنها مىباشد خبر دارد) و هيچكس نمىداند كه فردا چه مىكند و در چه سرزمينى مىميرد (منظور از علم تفصيلى به اين امور است).
سپس در ذيل اين سخن مىافزايد فَيَعْلَمُ اللَّهُ سُبْحَانَهُ مَا فِى الْارْحامِ مِنْ ذَكَرٍ اوْ أُنْثَى، وَ قَبيحِ او جَميلٍ، وَ سَخِىٍّ اوْ بَخِيلٍ، وَ شَقِىٍّ اوْ سَعيدٍ، وَ مَنْ يَكُونُ فِى النَّارِ حَطَباً، اوْ فِى الْجِنَانِ لِلنَّبِيِّينَ مُرَافِقاً فَهَذَا عِلْمُ الْغَيْبِ الَّذِى لَايَعْلَمُهُ احَدٌ الَّا اللَّهُ، وَ مَا سِوَى ذلِكَ فَعِلْمٌ عَلَّمُهُ اللَّهُ نَبِيَّهُ فَعَلَّمَنِيهِ، وَ دَعَالِى بِأَنْ يَعِيَهُ صَدْرى، وَ تَضْطَمُّ عَلَيْهِ جَوانِحى:
«خداوند سبحان از آنچه در رحمها قرار دارد آگاه است، آيا پسر است يا دختر؟
زشت است يا زيبا؟ سخاوتمند است يا بخيل؟ سعادتمند است يا شقى، چه كسى آتشگيره دوزخ است، و چه كسى در بهشت همنشين پيامبران؟! اين علم غيبى است كه غير از خدا كسى نمىداند، ولى غير از آن علومى است كه خداوند به پيامبرش تعليم داده، و او را به من آموخته است و برايم دعا نموده است كه سينهام حافظ آن باشد و درونم را از آن مالامال سازد»!. [١]
به اين ترتيب آنچه مخصوص ذات پاك خداست علم به تمام خصوصيات و تفصيلات و شرح مربوط به تمام خصوصيات روحى و جسمى جنينهاست.
عين همين سخن را درباره نزول باران و زمان و مكان مرگ و اعمال انسانها مىتوان بيان كرد كه جزئيات اين امور را تنها خدا مىداند و بس.
چهارمين طريق جمع ميان اين آيات تفاوتگذارى در ميان «علم فعلى» و «علم شأنى و استعدادى» است، و چيزى از ديدگان علم نا محدود او پوشيده و پنهان نمىباشد، ولى انبيا و اوليا ممكن است بالفعل بسيارى از اسرار غيب را ندانند، اما در
[١]. نهجالبلاغه، خطبه ١٢٨.