اسناد لانه جاسوسی آمریکا - دانشجویان مسلمان پیرو خط امام - الصفحة ٧٤٥ - یافته های مهم (انرژی در شوروی)

سرزمین غنی مقاومت نماید.(١)

استراتژی عمران و گسترش سیبری توسط شوروی از چند مرحله گذشته است، که هر یک نشانگر نیاز

فوری اقتصاد ملی، شرایط استراتژیک، وسیاست کاری است.(٢)

با آغاز اولین برنامه ٥ ساله در اواخر سالهای ١٩٢٠ و ١٩٣٠، رژیم استالینیست تلاش کرد که برنامه

عمران و گسترش همه جانبه سیبری را تحقق بخشد. این برنامه عبارت است از:

تلاش نه تنها برای استخراج و صدور منابع طبیعی سیبری به بخش اروپایی شوروی بلکه برای ساکن

کردن مردم در این منطقه و موجبات پیدایش صنایع محلی با استفاده از منابع طبیعی منطقه نیز ادامه دارد.

این سیاست، که بخشی از آن استوار بر توزیع هماهنگ تر نیروهای مولد بود، ولی نشان می داد که رژیم میل

دارد کارخانه های صنعتی خود را در مناطق داخلی یعنی دور از راههای تهاجم غربی قرار دهد. موجودیت

تعداد کثیری از کارگران اجباری که می توانستند پروژه هایی را به راه اندازند که برای کارگران آزاد چندان

جذابیتی به همراه نداشت، موجب سهولت این سیاست گردید.

در سالهای بین ١٩١٨ و ١٩٤١، سرمایه گذاری سیبری تقریباً و به طور متوسط معادل ٤١ تا ١٥ درصد

کل سرمایه گذاریهای شوروی بود. بخش اعظم این سرمایه گذاری نیز در مجتمع آهن و پولاد اورال

کوزنتسک متمرکز شده بود. استخراج همزمان زغال سنگ سیبری (کوزنتسک) و سنگ آهن اورال

ایجاب می کرد که دو مرکز آهن و پولاد جدید یکی در نزدیکی ماگینتوگورسک در اورال و دیگری در

نزدیکی استالینسک (پس از ١٩٦١، نووکوزنتسک) در بستر کوزنتسک گسترش و ایجاد شود.

بخش سیبریایی این پروژه در طول اولین برنامه ٥ ساله ٤٤% سرمایه گذاری صنعتی غرب سیبری و در

طول ٥ ساله دوم ٢٥% آن را به خود اختصاص داد. ماحصل این سرمایه گذاری، منافع بسیار سرشاری بود.

تولید زغال سنگ کوزنتسک ٥/٢ برابر چه در برنامه ٥ ساله اول و چه در برنامه ٥ ساله دوم افزایش یافت

و در سال ١٩٤٠ به سطح ٥/٢٢ میلیون تن یا ٥/١٣ درصد کل زغال سنگ تولیدی شوروی رسید. در

همان سال کوزنتسک ٣/١٠ درصد کل پولاد تولیدی شوروی را تأمین نمود.

مهمترین عنصر مجتمع اورال کوزنتسک صنعت شیمیایی استوار بر کک آن بود. اولین برنامه ٥ ساله

شاهد گسترش کارخانه کک شیمیایی بود که در سال ١٩٢٤ در کمروف وارد عمل شده بود. این گسترش

نیز به نوبه خود سبب پیدایش مجتمع کک شیمیایی جدیدی شد که کودهای نیتروژن دار، رنگهای آنیلین

و دیگر مشتقات زغال سنگ را تولید می نمود. تا سال ١٩٤٠، ٩/٦% کل بازده کود شیمیایی شوروی توسط

کمروف تولید می شد.

درست است که مجتمع اورال کوزنتسک در غرب سیبری بزرگترین برنامه سرمایه گذاری در سیبری

قبل از جنگ جهانی دوم به شمار می آمد، لیکن بخش اعظم سرمایه گذاری منطقه به سوی منطقه خاور دور

١- سیبری به سه منطقه اقتصادی تقسیم شده است : سیبری غربی ٬ سیبری شرقی ٬ و شرق دور سیبری. سیبری غربی از کوههای اورال تا رودخانه نیسیف ادامه دارد ٬ سیبری شرقی از رودخانه نیسیف تا آبریز اقیانوس آرام یعنی در امتداد بالاترین نقطه انحنای رود آمور ٬ در مجاورت مرز غربی یاکوتسکایای شوروی در شمال دریاچه بیکال تا دریای لاتیف ادامه دارد. بخش خاور دور شوروی نیز باقیمانده سیبری را دربر می گیرد. ٢- جهت مطالعه تاریخ تکامل گسترش سیبری ٬ به اثر تئودور شبادو ویکتورموت تحت عنوان دروازه ای به منابع سیبری ٬ واشنگتن دی. سی. انتشارات اسکریپتا ١٩٧٧ ٬ مراجعه کنید. منابع زغال سنگ و هیدروکربن شوروی و راه آهن اصلی بیکالامور (بام) (به نقشه در قمست انگلیسی مراجعه شود م).