اسناد لانه جاسوسی آمریکا - دانشجویان مسلمان پیرو خط امام - الصفحة ٦٩٦ - نگرشی بر صنعت نفت و گاز شوروی

آن به تأخیر افتاد.

عملکرد کنونی

١ صنعت نفت شوروی در ١٥ سال گذشته رشد چشمگیری داشته است. از سال ١٩٧٤، شوروی

مهمترین تولیدکننده نفت خام و پس از آمریکا دومین تولیدکننده گاز طبیعی بوده است. در سال ١٩٧٥

تولید نفت به میزان ٨/٩ میلیون بشکه در روز و تولید گاز طبیعی به سطح ٧٩٣ میلیون متر مکعب در روز

رسید (به جدول ضمیمه ت نگاه کنید). در سالهای ٧٥ ١٩٦١ تولید نفت سالانه به میزان ٣/٨ درصد و

تولید گاز طبیعی سالانه به میزان ١/١٣ درصد افزایش یافت. سهم نفت و گاز شوروی در سال ١٩٦٥ از

٥٠ درصد تولید و ٤٦ درصد مصرف به ٦٤ درصد تولید و ٦٠ درصد مصرف در سال ١٩٧٥ افزایش یافت

(به جدول ٢ ضمیمه ت نگاه کنید).

٢ بجز در مورد خط لوله، شوروی توانست با استفاده از تجهیزات و تکنولوژی نفتی خود به درجه

اهمیت کنونی دست پیدا کند. لیکن در سالهای اخیر شوروی به منظور بالا بردن ظرفیت و تواناییهای فنی

خود به خرید تجهیزات و تکنولوژی غرب در زمینه نفت و گاز همت ورزیده است. در سالهای ٧٥ ١٩٧٢

میزان این خریدها معادل ٣/١ میلیارد دلار گردید، که ٢٢٦ میلیون دلار آن به آمریکا رسید.

٣ شوروی یکی از صادرکنندگان عمده نفت است و در آینده نزدیک در زمینه صدور گاز نیز همین

نقش را ایفا خواهد کرد. صدور نفت در سال ١٩٧٥ به میزان ٦/٢ میلیون بشکه در روز انجام می شد که

حدود ٥٥/١ میلیون بشکه آن در روز به کشورهای کمونیستی، بخصوص اروپای شرقی و حدود ٠٥/١

میلیون بشکه آن هر روز به غرب صادر می گشت. (به جدول ٢ ضمیمه ت نگاه کنید.) از طریق همین صدور

نفت به غرب شوروی مهمترین و بیشترین مقدار ارز خارجی خود را که در سال ١٩٧٤ حدود ٦/٢ میلیارد

دلار و در سال ١٩٧٥ بالغ بر ٢/٣ میلیارد دلار می شد، بدست آورد.

٤ قبل از افزایش چشمگیر قیمت نفت اوپک در سالهای ١٩٧٣ و ١٩٧٤ شوروی نفت خود را به

قیمت نفت اوپک به غرب می فروخت. برای نفتی که به اروپای شرقی صادر می کرد معمولاً بیش از آن

دریافت می نمود. ولی پس از چهار برابر شدن قیمت نفت اوپک در سالهای ١٩٧٣ و ١٩٧٤ وضع فرق کرد.

شوروی با مشتریان غربی خود نیز همین کار را کرد ولی در رابطه با اروپای شرقی که قیمت نفت صادراتی

برای آنها بر اساس قراردادهای برنامه ٧٥ ١٩٧١ تعیین می گردید قیمتها را فقط مقداری بالا برد و در

سال ١٩٧٤ هر بشکه نفت را فقط به مبلغ کمتر از ٣ دلار به آنها می فروخت. لیکن در اوایل سال ١٩٧٥،

شوروی با دیگر شرکای خود در شورای کمکهای دوجانبه اقتصادی مذاکره نمود و قیمت نفت را برای

مشتریان اروپای شرقی خود به میزان ٧ دلار برای هر بشکه بالا برد که با وجود این از قیمت ٥٠/١٠

دلاری اوپک نیز کمتر است. در همان حال مسکو فرمولی را به وجود آورد و بر اساس رشد قیمت نفت

جهان در ٥ سال گذشته، خواستار آن شد که سالانه در قیمت نفت تجدید نظر گردد. ولی شوروی به منظور

بدست آوردن ارز خارجی بیشتر در صدور نفت خود به غرب از سیاستهای قیمت گذاری اوپک دنباله روی

خواهد کرد.

٥ بخش اعظم نفت خام صادراتی شوروی در سالهای اخیر از حوزه های وسیع قدیمیتر اورالز ولگا

روماشکینو، موخانوفو، توی مازی، آرلان بدست می آمد که از نظر کیفیت مشابه نفت خام متوسط