اسناد لانه جاسوسی آمریکا - دانشجویان مسلمان پیرو خط امام - الصفحة ٧٢١ - روابط ایران با کشورهای کمونیستی ٠٠٢ CERP

این رنجشهای سیاسی در گسترش تجارت دو جانبه پنج سال گذشته ممانعتی پدید نیاورده است.

مبادله تجاری پنج ساله ای که در ابتدا گمان می رفت معادل ١ میلیارد دلار باشد به سطح ٦/١ میلیارد دلار

رسید و بر اساس قراردادی که اخیرا منعقد گردید دو برابر شده است. حدود یک میلیارد دلار از قرارداد

سال ١٩٧٦ منحصر به صدور گاز از ایران به شوروی، به عنوان بخش عمده تعهدات پیشین ایران خواهد

بود. ٢ میلیارد دلار دیگر شامل کالاهای ساخت ایران و ماشین آلات روسی، آهن، پولاد، مواد شیمیایی،

چوب، سیمان و کامیون بر اساس معاملات پایاپای خواهد بود. تجارت دوجانبه سال ٢٥٣٤ (که در ٢٩

اسفند سال ١٣٥٥ خاتمه یافت) معادل ٤٠٢ میلیون دلار بود، در واقع ٥/١٥ درصد بیش از میزان آن در

سال پیشین بود. میزان صادرات ٢٣٢ میلیون دلاری آن کشور به شوروی ٢٨ میلیون دلار افزایش یافت و

گاز طبیعی (١٢٠ میلیون دلار) نیمی از این صادرات را تشکیل می داد. لیکن، میزان واردات از شوروی

٦/٣٧ درصد کمتر بود که علت آن نیز ٥٧ تا ٧٠ درصد کاهش در واردات آهن، پولاد و ماشین آلات و

قطعات یدکی بودکه روی هم رفته نیمی از واردات سال ٢٥٣٥ را تشکیل می داد واردات مربوط به

پروژه های زیر در سال جاری ایرانی افزایش خواهد یافت.

آغاز محرمانه: کمکهای اقتصادی و فنی شوروی به اقتصاد ایران ادامه دارد، لیکن به علت فقدان

اطلاعات لازم نمی توان نسبت افزایش آن را در مقایسه با نفوذ غربی مشخص نمود. ٧٥/ الف ١٦٩

سفارت گزارشی پیرامون گسترش کارخانه ذوب آهن آریامهر اصفهان از ٧٥٠٠٠٠ تن به ٩/١ میلیون تن

ظرفیت ارائه داد. این پروژه شوروی از نظر ارزش و از نظر پرسنلی بزرگترین پروژه به حساب می آید.

ضمیمه ١ که به وسیله سازمان سیا تهیه شده جزئیات حضور شوروی در ایران را با تعیین محل و کار

مربوطه مشخص می کند. درگیریهای شوروی از نظر تکنیسین و در بعضی موارد تجهیزات (که میزان اعتبار

ارائه شده مشخص نیست) در رابطه با پنج واحد سردخانه، پروژه های پرورش ماهی، راه آهن، تأسیسات

برق رسانی، سیلوهای گندم، خانه های پیش ساخته، معادن، نیروگاهها و مدارس آموزش حرفه ای ادامه

می یابد. کارمندان مؤسسه، آموزشی که در مجاورت کارخانه ذوب آهن آریامهر تأسیس شده، روسی و

ایرانی هستند و در اواخر سال ١٣٥٥ تعداد ٢٠٠ نفر از ٦٠٠ نفر آموزش بیننده، پاکستانی بودند که در

رابطه با پروژه ذوب آهن شوروی در آنجا آموزش می دیده اند. پروژه های اضافی و یا جدیدی که در رابطه

با هفتمین نشست کمیسیون شوروی و ایران در ماه نوامبر در تهران مطرح گردید عبارتند از: خط لوله دوم

گاز (ایگات ٢)، کارخانه نیروی حرارتی ١٢٦٠٠٠٠ کیلو واتی در اهواز (ساختمان آن آغاز شده)، قرارداد

مربوط به احداث یک نیروگاه حرارتی در اصفهان و احداث مجتمع هیدروالکتریک در خداآفرین

رودخانه ارس و برقی شدن راه آهن تهران جلفا تبریز. به دنبال قرارداد سه جانبه گاز، منعقده در سال

١٣٥٤ (٧٥ تهران ١١٦٤٠)، یک قرارداد طراحی و مهندسی نیز امضاء گردید و در نتیجه آن شوروی در

احداث خط لوله و نیز تهیه کمپرسورها نقش خود را ایفا خواهد کرد. در ماه نوامبر، بین باریت ایران و سوت

متپروم اکسپورت قراردادی به امضاء رسید تا بر اساس آن یک کارخانه آلومینیوم سازی ٠٠٠/٥٠٠ تنی

به ارزش ٦٠٠ میلیون دلار (٧٦ تهران ١١٨٤٨) در ایران احداث گردد. مطبوعات ایران در ماه دسامبر،

قرارداد منعقده توسط شوروی را اعلام کردند که بر اساس آن شوروی تعهد کرده است که در ایجاد سازمان

عمران صنعتی و بازسازی به ارزش یک میلیارد دلار در منطقه صنعتی اسفراین به دولت ایران کمک کند.

هزینه های لازم برای ماشین آلات و تجهیزات شوروی از طریق قرارداد سه جانبه گازتوسط ایران تأمین