اسناد لانه جاسوسی آمریکا - دانشجویان مسلمان پیرو خط امام - الصفحة ٧٠٤ - نگرشی بر صنعت نفت و گاز شوروی

تقطیر پالایشگاههای شوروی در ٥٠ نقطه بالغ بر ٨ میلیون بشکه در روز برآورده شده بود. حدود ٦٠

درصد این ظرفیت در بخش اروپایی شوروی و اورالز ولگا متمرکز است (به جدول ١٠ ضمیمه ت مراجعه

شود). در دهه گذشته بازده تولیدات نفتی از ٥/٣ میلیون بشکه در روز در سال ١٩٦٥، به حدود ٢/٧

میلیون بشکه در روز در سال ١٩٧٥، یعنی معادل دو برابر افزایش یافت (به جدول ١١ ضمیمه ت نگاه

کنید). در این مدت میزان تولید آنقدر بالا بوده است که علاوه بر تأمین نیاز داخلی اجازه صدور ٦٠٠٠٠٠

بشکه در روز را به خارج نیز داده است.

مصرف داخلی

در سالهای ٧٥١٩٦٦ میزان مصرف داخلی از ١/٣ میلیون بشکه در روز در سال ١٩٦٥، به حدود

٥/٦ میلیون بشکه در روز در سال ١٩٧٥، یعنی به میران سالانه ٥/٧ درصد افزایش یافته است (به جدول

١٢ ضمیمه ت نگاه کنید). با وجود کفایت کمیت تولید نفت، عدم انعطاف پذیری عملیات پالایشگاهها

باعث به وجود آمدن کمبود در بعضی از تولیدات نفتی شده است. این کمبودهای داخلی همچنین در نتیجه

عدم کفایت تسهیلات مورد لزوم برای حمل و نقل در ساعات اوج مصرف نیز به وجود می آید. بطور مثال،

هنگام برداشت محصول، یعنی زمانی که قطارها مملو از مسافر است میزان سوخت گازوئیل پایین می آید.

بخش اعظم صنایع شوروی از گاز استفاده می کنند و تنها صنعت نیروی برق، یک چهارم گاز مصرفی را

به خود اختصاص داده است، لیکن در سالهای ١٩٧٠ بیشتر به استفاده از گاز طبیعی برای مصارف غیر

سوختی پرداخته شد و از آن به عنوان یک ماده خام برای ساختن بسیاری از مواد شیمیایی بهره برداری شد

و در صنعت فلزات نیز به عنوان یک عامل تخفیف دهنده در ساختن آهن و فولاد به کار گرفته شد. مصرف

داخلی گاز طبیعی در دهه گذشته به میزان بیش از ٢ برابر افزایش یافته، یعنی از ٣٥٠ میلیون متر مکعب در

سال ١٩٦٥ به ٧٧٥ میلیون متر مکعب در سال ١٩٧٥ رسیده است (به جدول ٥ ضمیمه ت نگاه کنید).

توزیع

حمل و نقل نفت هنوز هم یکی از مشکلات عمده است، چون تولید نفت خام تنها در چند منطقه

صورت می گیرد که از پالایشگاهها و مراکز مصرفی خیلی دور هستند. در سال ١٩٦٤ راه آهن بیشتر از هر

وسیله حمل و نقل دیگر به انتقال نفت با قیمتی حدود سه برابر قیمت خط لوله پرداخت. ولی از سال ١٩٦٥

با مضاعف شدن شبکه خط لوله یعنی بالغ بر ٥٨٠٠٠ کیلومتر در سال ١٩٧٥ این خطوط در حمل و نقل

نفت نقش مهمی را ایفا کرده اند. در سال ١٩٧٤ حدود بیش از نیمی از نفت تولیدی به وسیله خط لوله حمل

می گردید در حالی که راه آهن حدود ٤٣ درصد نفت خام تولید شده را به جاهای دیگر حمل می نمود (به

جدول ١٣ ضمیمه ت نگاه کنید). از طریق این خطوط لوله فقط نفت خام به مراکز دور دست حمل می گردد

و حدود ٢٠ درصد از تولیدات نفتی از این طریق به جاهای دیگر ارسال می گردد.

شوروی با جدیت بسیار به توسعه بخشیدن خطوط لوله گازی خود پرداخته است. در سالهای

٧٥١٩٦٦ حدود ٥٨٠٠٠ کیلومتر خطوط لوله گازی احداث گردید که حدود ٦٠ درصد آن را لوله های

قطور (با قطرهای ٤٠ اینچ یا بیشتر) تشکیل می داد.