پندهاي الاهي - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٥٥ - مفهوم ترس
جاى قرآن خداوند نفرموده «إِنْ مِنْ أُمَّة إِلاّ خَلا فِيها بَشِيرٌ» و ذكر صفت «نذير» در ذيل آيه بالا، به عنوان صفت عمومى براى همه پيامبران، حاكى از تأثير همگانى و كارساز بيم دادن از عذاب الاهى است.
اما پاسخ روانشناختى به پرسش ياد شده اين است كه: هم با تحقيقات و روشهاى علمى و هم با تجربههاى عادى ما ثابت شده است كه عامل محرك انسان در بيشتر كارها ترس است و مىتوان گفت در نود درصد موارد، ترس باعث تحريك و تلاش انسان مىشود و ده درصد رفتار ما از وعده پاداش يا جلب منفعت سرچشمه مىگيرد. آنچه باعث تلاش بيشتر دانشآموزان در تحصيلاتشان مىشود، ترس از شكست و مردود شدن است و آنان اگر از مردود شدن و تنبيه و سرزنش پدر و مادر و ديگران نمىترسيدند، درس نمىخواندند. بسيار اندكاند دانشآموزانى كه تلاش آنان، ناشى از ترس نيست و عشق به علم باعث تلاش و كوشش آنان براى فراگيرى علم مىگردد. بر اين اساس، پدر و مادر براى اين كه فرزندشان را به درس خواندن تشويق كنند، او را از عواقب مردود گشتن و شكست در تحصيل علم مىترسانند.
در امور معنوى نيز گرچه ما معتقديم خداوند افزون بر جهنم، بهشت نيز دارد و رحمت خداوند گستردهتر و مقدّم بر غضب اوست [يا مَنْ سَبَقَتْ رَحْمَتُهُ غَضَبَه] اما در بيشتر مردم، ترس از عقوبت الاهى باعث انجام وظايف و عبادات مىگردد و اگر ترس از عقوبت نبود، اندكى از مردم به اميد ثواب و پاداش الاهى به انجام عبادات و تكاليف خود مىپرداختند. البته در برخى از رفتارها، تنها اميد به پاداشْ محرك است؛ چون عقوبتى براى ترك آنها در نظر گرفته نشده است. در اين رفتار، اميد به پاداش كه