پندهاي الاهي - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٣٧ - تأثير خوف و خشيت از خدا بر قلب انسان

خشيت و خوف از خدا كه لازمه درك حضور الاهى و توجه به معبود و در نتيجه، عدم غفلت از اعمال و رفتار است، صفتى است پسنديده كه در آيات و روايات بسيارى ستايش كرده و در برخى آيات، شرط بهره‌گيرى از راهنمايى‌هاى انبيا و رسيدن به سعادت معرفى شده است:

إِنَّما تُنْذِرُ مَنِ اتَّبَعَ الذِّكْرَ وَخَشِيَ الرَّحْمنَ بِالْغَيْبِ فَبَشِّرْهُ بِمَغْفِرَة وَأَجْر كَرِيم؛[١] تو كسى را مى‌توانى انذار دهى و بترسانى كه از آيات قرآن پيروى كرده است و در خلوت از (قهر) خداوند مهربان بترسد. پس او را به مغفرت و پاداش كريمانه خداوند بشارت ده.

   در اين بخش از حديث، ميراندن قلب به خشيت الاهى و پس از آن، تازه و باطراوت بودن قلب مطرح مى‌گردد كه همان سرزندگى و بانشاط بودن قلب است. در ابتدا و با نگاه سطحى، جمع ميان اين دو ويژگى كه متضاد به نظر مى‌رسد دشوار است. در آيات قرآن و روايات، موارد فراوانى يافت مى‌شود كه صفاتِ به‌ظاهر متفاوتى به قلب نسبت داده شده كه جمع بين آن‌ها بدون تأمل و تدبر دشوار مى‌نمايد. براى نمونه، در مقابلِ توصيه به ميراندن قلب به خشيت كه نوعى مطلوب بودن ميراندن قلب را تداعى مى‌كند، در مواردى به احيا و زنده داشتن قلب توصيه شده كه تداعى‌گر مطلوب بودن حيات قلب است؛ چنان‌كه در بيان بلند امير مؤمنان(عليه السلام) خطاب به امام حسن مجتبى(عليه السلام) آمده است: