پاسخ : «از» در این فرازها، مانند معنای «صنعت از صانع» است، که بر روش «خالق و مخلوق» باشد، نه مانند معنای «جزء و کل»، و یا «سرکه از شراب»، یا «فرزند از پدر»، تا برای الله تعالی «اجزا»، «دگرگونی»، و یا «مناکحت» لازم آید، چنان‌چه امام‌رضا٧ این حقیقت را برای شخصی که گفت: «مسیح «از» خداست»، بیان فرمودند.[٢٨٦]

نتیجة نگاه اول

پیدایش ماسوی، چه مادی و چه مجرد (با فرض وجود خارجی مجردی غیر از حقّ تعالی) در ازل محال است؛ حتی زمان و مکان (چه دارای وجودی اصیل فرض شوند و چه انتزاعی) نیز حادث‌اند. البته باید توجه داشت که تصور عدم این دو، برای مخلوقی که به هر چیزی از دریچة زمان و مکان می‌نگرد، محال به نظر می‌رسد (همان‌طور که دیدن «واحد» برای شخص دوبین و دیدن «رنگ سفید» برای شخصی که شیشة عینک او قرمز است و ... محال می‌باشد)، لکن حقیقت معنای عدم زمان و مکان، با عنایت به هدایت پیشوایان معصوم که ادراکاتشان ( وبه تبع آن تعالیمشان ) فراتر از ادراکات (و به تبع آن فرآورده‌های فکریِ ) بشرِ بیگانه از وحی است، تنها به این صورت مورد توجه وتصدیق عقل قرار می‌گیرد که نقیض معنای زمان و مکان می‌باشد.[٢٨٧]

گفتنی است، حتی زمان[٢٨٨] و مکان[٢٨٩] نیز ابتدا داشته و حادث‌اند؛ البته نه به این معنا که زمانی بوده که زمان نبوده تا گفته شود: «قضیة فوق یک قضیة پارادکسیکال

[٢٨٥]. اسرارالآیات، ص٧٦.

[٢٨٦]. ر.ک: المناقب، ج٤، ص٣٥٢.

[٢٨٧] . ر.ک: فراتر از عرفان، ص٣٦.

[٢٨٨] . ر.ک: الکافی، ج١، ص١٣٩؛ التوحید، ص٣٧ و ص ٣٠٨ و الاحتجاج، ج٢ ، ص٣٩٩ – «سبق الاوقات کونه».

[٢٨٩]. ر.ک: الکافی، ج١، ص٩٠، ش١٥ و ١٧ و التوحید، ص١٧٥، «کان‌الله و لا مکان».