ابْتِدَاؤُهُ إِيَّاهُمْ‌ دَلِيلُهُمْ‌ عَلَی أَنْ لَا ابْتِدَاءَ لَهُ لِعَجْزِ كُلِّ مُبْتَدَإٍ عَنِ ابْتِدَاءِ غَيْرِه‌؛ [٢١٥] و آغازکردنش، ایشان را دلیل است بر این‌که او را آغازی نیست، زیرا هر آغازشده‌ای از آغازکردن غیرخود، عاجز و درمانده است.

به نظر می‌رسد طبق این گفتار، اگر ماسوی آغاز نداشته و همیشه باید با الله تعالی بوده باشد، بدین معناست که حق‌تعالی از آغازکردن آن عاجز بوده و عجز از آغازکردن غیر، از نشانه‌های «آغازشده» (حادث) است. در نتیجه، وجوب ازلیت ماسوی - به‌ خصوص بنا بر علت تامه(ی مصطلح) دانستن حق تعالی – حکایت‌گر حدوث خالق متعال است که با ازلیتش جمع نمی‌شود. چنان‌چه امام هشتم٧ در بیان نفی صفات قدیم و زاید بر ذات می‌فرماید:

وَ شَهَادَةِ كُلِّ صِفَةٍ وَ مَوْصُوفٍ بِالاقْتِرَانِ وَ شَهَادَةِ الِاقْتِرَانِ‌ بِالْحَدَثِ وَ شَهَادَةِ الْحَدَثِ بِالامْتِنَاعِ مِنَ الْأَزَلِ الْمُمْتَنِعِ مِنَ الْحَدَث‌؛ [٢١٦]

٢. نفی اوّلیت حقیقی

امام‌رضا٧ به ابوقره فرمودند:

فَمَنْ زَعَمَ أَنَّهُنَّ لَمْ‌ يَزَلْنَ‌ مَعَهُ‌ فَقَدْ أَظْهَرَ أَنَّ اللَّهَ لَيْسَ بِأَوَّلٍ[٢١٧] قَدِيمٍ وَ لَا وَاحِد؛ [٢١٨] پس هرکس پندارد که این کتاب‌ها (تورات، انجیل، زبور و فرقان) قدیم هستند، پس خدای را اول، قدیم و واحد ندانسته است!

به نظر می‌رسد « لَيْسَ بِأَوَّلٍ » به این مطلب اشاره دارد که: اگر کسی گمان کند چیزی در ازل با الله تعالی بوده است، اوّلیت حقیقی را از او نفی کرده و اوّلیتی را که نسبت به غیرِازلی اضافی است، به حق تعالی نسبت داده است؛ حتی ممکن است اصل اوّلیت زیر سؤال برود، چرا که وقتی آن غیر، نمی‌تواند مخلوق باشد، شاید خودش اول حقیقی باشد (معاذالله). هم‌چنین به ‌نظر می‌رسد که «و لاواحدٍ» نیز به نفی توحید اشاره

[٢١٥]. التوحید، ص٣٦، ش٢ و الاحتجاج، ج٢، ص٢٩٩.

[٢١٦]. التوحید، ص٣٥، ش٢و الاحتجاج ، ج٢، ص٣٩٨.

[٢١٧]. دو احتمال: ١. «لیس باولِ» ٢. «لیس باوَلٍ» و هر دو احتمال نیز حکایت‌گر نفی اوّلیت حقیقی است.

[٢١٨]. الاحتجاج، ج٢، ص١٨٦.