١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص

حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١١٢ - سیّدبنطاووس و حوزههای گوناگون روایی

- در گستره روایت‌های تفسیری، آن‌چه از اهل‌بیت: رسیده است، شایسته اعتماد است.

اما با این همه، باز هم ابعاد دیدگاه سید درباره خود روایت‌های اهل‌بیت: نیز روشن نیست و نمی‌دانیم وی به صورت مشخص، چه ویژگی‌هایی را برای روایت‌های تفسیری، شایسته اعتماد لازم می‌دانسته است.

٣) اتفاق امت

سید در یک جا از این نکته سخن گفته است که اگر در تفسیر آیه‌ای، همه مفسران را سخن یک‌سان بود، آن معنا و دیدگاه، شایسته پذیرش است.[١٣١] در جایی دیگر نیز از اجماع مفسران بر متشابه‌بودن برخی آیات قرآن سخن می‌گوید و آن را مستند سخنی از خود می‌داند.[١٣٢] به نظر می‌آید، گرچه سید در مورد نخست از واژه «امت» استفاده کرده است، ولی چنان می‌نماید که خواست وی اجماع همه مفسران است.

٤) عقل

سید گاه به هنگام برداشت از آیات، از «عقل» سود می‌جوید؛ برای نمونه، برای اثبات ناروایی دیدگاه آنان که برآن‌اند رسول‌اکرم٦ بخشی از تأویل قرآن را نمی‌دانسته است، می‌گوید: «چگونه عقل می‌پذیرد پیامبری که قرآن حجّتِ، او و فرودآمده برای اوست، از بخشی از آن آگاهی نداشته باشد؟!»[١٣٣] در جایی دیگر نیز تنها به حجت بودن عقل اشاره‌ای گذرا دارد و توضیحی نمی‌افزاید.[١٣٤] به نظر نمی‌آید خواست سید از مفهوم عقل، چیزی جز استدلالی که معمولاً آدمی آن را می‌پذیرد یا نکته‌ای که احتمال نادرستی آن بسیار اندک است، باشد. به هر روی، عقل و اجماع امت یا مفسران، حتی اگر از نگاه سید مستند تفسیر به شمار می‌آمده است، باری کاربرد آن از سوی سید با همین دو عنوان مشخص، در آن‌چه از میراث تفسیری سید در دست ماست، اندک است؛ گو این‌که سید بدون نام‌بردن از عقل، معمولاً در تفسیر بیشتر آیات، از نوعی استدلال عقلی – نقلی برای اثبات درستی یا محتمل‌بودن برداشت خود


[١٣١]. سعدالسعود، ص٤٠٤.

[١٣٢]. همان، ص٥٥١.

[١٣٣]. همان، ٤٣٣ با اندکی تصرف.

[١٣٤]. همان، ص٥٥١.