حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٢٠ - سیّدبنطاووس و حوزههای گوناگون روایی
لاشتغالهم بالحرب و القتل و إنّما زینب أخته٣ أخرجت الصبیّ و قالت یا أخی... .[١٥٩]
ب) گزارش برخی روایتهای تاریخی بدون باور به مضمون آنها
یکی از پیامد غلبه جنبه گزارشی آن است که سید در کتاب التشریف بالمنن که به روایتهای آخرالزمان و رخدادهای آن میپردازد، گاه روایتهایی را آورده است که خود تصریح میکند بدانها باور ندارد.[١٦٠]
ج) عدم نقد برخی گزارشهای تاریخی مشکوک
پیامد دیگر این پدیده آن است که سید گاه با لحن پذیرش درباره برخی گزارشها سخن میگوید، بیآنکه از ناسازگاری آنها با آیاتی از قرآن یا باورهای کلامی سخن گوید. برای نمونه، از نگاه سید یکی از دلایل درازی روزگار فرمانروایی فرعون و اینکه نفرین حضرتموسی٧ در نابودی وی به تأخیر افتاد آن بود که: «أنّ فرعون یُؤمن البلاد[١٦١] و یُرفق بالعباد.» سید این نکته را بر پایه روایتهای رسیده در برخی تفاسیر در ذیل آیه: )و قال موسی ربَّنا إنّکَ آتَیتَ فرعون و مَلَأَهُ زینةً و أَموالاً فی الحیوة الدّنیا...F[١٦٢] مطرح میکند و سپس برخی از گزارشها را که نشانگر برخی مهربانیهای فرعون با مردم مصر است، به نقل از معجمالبلدان گزارش میکند.[١٦٣] به هر روی، بر فرض که فرعون در روزگار پادشاهی، برخی نیکرفتاریها را نیز در کارنامه خود به جای نهاده باشد، باز هم باید گفت آنچه سید پذیرفته است، با آیههای فراوانی از قرآن که بر ستمگری، سرکشی و مردمآزاری بینهایت فرعون گواهی میدهد، ناسازگاری آشکار دارد.[١٦٤] و یا در جای دیگر گزارشی از رخداد «ردّالشمس» را میآورد که بر پایه آن، امیرالمؤمنین٧ تا آنگاه که خورشید غروب کرد، نماز خود را نخوانده بودند و پس از غروب خورشید با دعای آن بزرگوار، خورشید به جایگاهی که باید، بازگشت.[١٦٥] سید در اینجا نیز هیچ نقد یا توضیحی نمیافزاید. گرچه رخداد بازگشت خورشید برای امیرالمؤمنین٧ از رخدادهای
[١٥٩]. الملهوف، ص١٦٨ – ١٦٩.
[١٦٠]. التشریف بالمنن، ص٢١٣ – ٢١٤ و ٣٤٩ – ٣٥٠.
[١٦١]. در چاپ مورد استفاده ما واژه «البلاء» آمده، ولی ظاهراً با توجه به معنای جمله «البلاد» درست است.
[١٦٢]. یونس، آیة٨٨.
[١٦٣]. التشریف، ص٣٥٨ – ٣٥٩.
[١٦٤]. برای نمونه: بقره، آیة ٤٩ و ١٤١؛ انفال، آیة٨٣؛ نحل، آیة١٢؛ نازعات، آیة١٧ و... .
[١٦٥]. التشریف، ص٣٦٧.