حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٣٤ - داوری داوران معصوم درحدوث و قِدَم «ما سویالله»
نگاه اول
بخشی از مستندات روایی که مربوط به اصول اعتقادیِ مکتب حقة تشیع است، ناظر به وحدانیت الله تعالی و نفی معاصرتِ «ماسوی» با او در ازل میباشد، که به سه قسم از آنها اشاره میشود:
١. روایاتِ متواتری که مستقیماً ناظر به یگانگی باریتعالی در ازل میباشند؛
٢. روایات متواتری که بهصورت برهانی و غیربرهانی، ازلیّت ماسوی را بدون استثنا نفی میکنند؛
٣. روایاتی که ناظر به موضعگیری قاطعانة معصوم٧ در برخورد با مخالفان میباشند.
(قسم اول ـ از نگاه اول ـ): این قسم که تواتر معنوی دارد، گاهی به صورت مکتوب و گاه به صورت شفاهی، آن هم در قالب خطبه و یا حتی دعا و مناجات، بیان شده است. [٢٠٧] بهعنوان نمونه:
١. در صحیحهای، محمدبنمسلم از امامباقر٧ نقل میکند که فرمود: «کان الله عزَّوجلَّ و لا شَیءَ غَیرُهُ ...»؛[٢٠٨] خدای عزوجل بود و چیز دیگری با او نبود.
٢. فرازی از دعایی که امامجواد٧ برای مراجعهکنندهای مرقوم فرمودند: «یا ذَا الذَّی قَبلَ کلِّ شَیءٍ ثمَّ خَلَقَ کلِّ شیءٍ»؛[٢٠٩] ای کسی که پیش از هر چیزی بود، سپس همه چیز را آفرید.
٣. فرازی از خطبة امیرالمؤمنین٧ به نقل از زیدبنعلیبنالحسین٨: «المُتَوَحّد بالقِدَم و الازلیّةِ».[٢١٠]
٤. امیرالمؤمنین٧ در خطبة اول نهجالبلاغه میفرماید: «مُتَوَحِّدٌ إِذْ لَا سَكَنَ يَسْتَأْنِسُ بِهِ وَ لَايَسْتَوْحِشُ لِفَقْدِه»؛[٢١١] یگانه بود آن هنگام که هیچ چیز نبود که به آن اُنس گرفته
[٢٠٧]. غالب روایات این مقاله، به سبب طولانی بودنشان «تقطیع» شدهاند و تنها، محل استشهاد ذکر شده است.
[٢٠٨]. الکافی، ج١، ص١٠٧، ش٢.
[٢٠٩]. التوحید، ص٤٧، ش١١.
[٢١٠]. الامالی للطوسی، مجلس٢٦، ش٩٠١٥/١ و فضائل امیرالمؤمنین٧، ص١٢١، ش٧.
[٢١١]. نهجالبلاغه، ص٣٩ و ٤٠ و الاحتجاج، ج١، ص١٠٨ . علاوه بر علامهمجلسی; که این روایت را حکایتگر «حدوث عالم» ـ به این معنا که ماسوی ، مسبوق به عدم بوده و زمان وجودش در جانب اوّل متناهی میباشد (ر.ک: مرآة العقول، ص٢٣٥، ج١) ـ میداند(ر.ک: البحار، ج٥٤، ص١٨٠) ، ابن ابیالحدید معتزلی نیز ذیل این روایت مینویسد: «الباری سبحانه یطلق علیه أنّه متوحِّدٌ فی الازل و لا موجود سواه و إذا صدق سلب الموجودات کلّها فی الازل، صدق سلب مایؤنس أو یوحش»؛ شرح نهجالبلاغة، ج١، ص٦٩.