١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص

حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٣٤ - داوری داوران معصوم درحدوث و قِدَم «ما سویالله»

نگاه اول

بخشی از مستندات روایی که مربوط به اصول اعتقادیِ مکتب حقة تشیع است، ناظر به وحدانیت الله تعالی و نفی معاصرتِ «ماسوی» با او در ازل می‌باشد، که به سه قسم از آن‌ها اشاره می‌شود:

١. روایاتِ متواتری که مستقیماً ناظر به یگانگی باری‌تعالی در ازل می‌باشند؛

٢. روایات متواتری که به‌صورت برهانی و غیربرهانی، ازلیّت ماسوی را بدون استثنا نفی می‌کنند؛

٣. روایاتی که ناظر به موضع‌گیری قاطعانة معصوم٧ در برخورد با مخالفان می‌باشند.

(قسم اول ـ از نگاه اول ـ): این قسم که تواتر معنوی دارد، گاهی به‌ صورت مکتوب و گاه به‌ صورت شفاهی، آن هم در قالب خطبه و یا حتی دعا و مناجات، بیان شده است. [٢٠٧] به‌عنوان نمونه:

١. در صحیحه‌ای، محمدبن‌مسلم از امام‌باقر٧ نقل می‌کند که فرمود: «کان الله عزَّوجلَّ و لا شَیءَ غَیرُهُ ...»؛[٢٠٨] خدای عزوجل بود و چیز دیگری با او نبود.

٢. فرازی از دعایی که امام‌جواد٧ برای مراجعه‌کننده‌ای مرقوم فرمودند: «یا ذَا الذَّی قَبلَ کلِّ شَیءٍ ثمَّ خَلَقَ کلِّ شیءٍ»؛[٢٠٩] ای کسی که پیش از هر چیزی بود، سپس همه چیز را آفرید.

٣. فرازی از خطبة امیرالمؤمنین٧ به نقل از زیدبن‌علی‌بن‌الحسین٨: «المُتَوَحّد بالقِدَم و الازلیّةِ».[٢١٠]

٤. امیرالمؤمنین٧ در خطبة اول نهج‌البلاغه می‌فرماید: «مُتَوَحِّدٌ إِذْ لَا سَكَنَ‌ يَسْتَأْنِسُ بِهِ وَ لَايَسْتَوْحِشُ لِفَقْدِه»؛[٢١١] یگانه بود آن هنگام که هیچ چیز نبود که به آن اُنس گرفته


[٢٠٧]. غالب روایات این مقاله، به سبب طولانی بودنشان «تقطیع» شده‌اند و تنها، محل استشهاد ذکر شده است.

[٢٠٨]. الکافی، ج١، ص١٠٧، ش٢.

[٢٠٩]. التوحید، ص٤٧، ش١١.

[٢١٠]. الامالی للطوسی، مجلس٢٦، ش٩٠١٥/١ و فضائل امیرالمؤمنین٧، ص١٢١، ش٧.

[٢١١]. نهج‌البلاغه، ص٣٩ و ٤٠ و الاحتجاج، ج١، ص١٠٨ . علاوه بر علامه‌مجلسی; که این روایت را حکایت‌گر «حدوث عالم» ـ به این معنا که ماسوی ، مسبوق به عدم بوده و زمان وجودش در جانب اوّل متناهی می‌باشد (ر.ک: مرآة العقول، ص٢٣٥، ج١) ـ می‌داند(ر.ک: البحار، ج٥٤، ص١٨٠) ، ابن ابی‌الحدید معتزلی نیز ذیل این روایت می‌نویسد: «الباری سبحانه یطلق علیه أنّه متوحِّدٌ فی الازل و لا موجود سواه و إذا صدق سلب الموجودات کلّها فی الازل، صدق سلب مایؤنس أو یوحش»؛ شرح نهج‌البلاغة، ج١، ص٦٩.