دارد، به جهت وجود محکماتی است که علم ، قدرت و حیات الله تعالی را عین ذاتش می‌دانند، وگرنه برخی از فعل های ماضی و مضارع که در خصوص باری‌تعالی، در قرآن به کار رفته را به هیچ عنوان نمی‌توان دالّ بر دوام و ثبوت دانست؛ مانند) إِذْ «قالَ‌» رَبُّكَ‌ لِلْمَلائِكَة ... (، )قُلْنا يا آدَمُ اسْكُنْ‌...(، )خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ فِي‌ سِتَّةِ أَيَّام‌...([٢٥٣]و ... .

٣. با مورد توجه قراردادن نمونه‌های مشابه «کان و لا شیء غیره» ـ و حتی روایاتی که در آن‌ها «کان» وجود ندارد[٢٥٤] ـ و با توجه به نوع پرسش راوی[٢٥٥] و نوع پاسخ و تعلیلی که معصوم ٧ به ‌کار ‌برده[٢٥٦]، به خوبی می‌توان مراد جدی معصوم ٧ را که نفی ازلیت «ماسوی» و تفرّد الله تعالی در ازل باشد به دست آورد. البته ممکن است این کار برای کسی که از قبل، ذهنش با قواعد غیروحیانی انس گرفته است، مشکل باشد.

شبهة دوم: مراد از «و لا شیء غیره» و یا «و لا شیء معه»، نفی«معیت در رتبه» می‌باشد و ربطی به نفی «قِدَم زمانی» و مسبوق‌بودن «ماسوی» به «عدم» ندارد.

دلیل: امام‌باقر٧ فرمودند:

إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى كَانَ وَ لَا شَيْ‌ءَ غَيْرُهُ نُوراً لَا ظَلَامَ‌ فِيهِ وَ صَادِقاً لَا كَذِبَ فِيهِ وَ عَالِماً لَا جَهْلَ فِيهِ وَ حَيّاً لَا مَوْتَ فِيهِ وَ كَذَلِكَ هُوَ الْيَوْمَ وَ كَذَلِكَ لَا يَزَالُ أَبَدا؛[٢٥٧] الله تعالی، در حالی که چيزى غير از او نبود، نورى بود كه تاریکی در آن نبود، راست‌گویى بود كه دروغى در آن نبود، عالمى بود كه جهلى در آن نبود و زنده‌ای كه مرگى در آن نبود و او امروز هم، چنين است (نوری است که تاریکی در آن نیست و ...) و همواره نیز چنين خواهد بود .(طبق احتمال دوم از اولین جواب از این شبهه)

استدلال: در این روایت «کان» تامه می‌باشد و « وَ لَا شَيْ‌ءَ غَيْرُهُ » نیز به «کان» عطف شده و «نوراً» به همراه مابعد، منصوب و «حال» برای فاعل «کان» می‌باشد؛ در نتیجه

[٢٥٣]. به ترتیب: البقره، آیة٣٠ ، البقره، آیة٣٥، الاعراف، آیة٥٥.

[٢٥٤]. مانند:« َالْحَمْدُ لِلَّهِ الْمُتَوَحِّدِ بِالْقِدَمِ‌ وَ الْأَزَلِيَّةِ»؛ (الامالی، للطوسی، ص٧٠٤، ش١٥٠٩/١، مجلس ٢٦ و فضائل امیرالمؤمنین ٧، ص١٢١، ش٢٩. و « يَا ذَاالَّذِي كَانَ قَبْلَ‌ كُلِ‌ شَيْ‌ءٍ ثُمَّ خَلَقَ كُلَّ شَيْ‌ء »؛ التوحید، ص٤٧، ش١١ و ... .

[٢٥٥]. مانند سؤال «عمران صابی» از امام‌رضا٧: «آقای من،آیا برایم نمی‌گویید خداوندی که یکتاست و هیچ چیز غیر او نبود و هیچ چیز با او وجود نداشت، آیا با آفریدن اشیا دگرگونی نیافت؟!» ر.ک: التوحید، ص٤٣٣ و ... .

[٢٥٦]. مانند روایات قسم دوم از نگاه اول.

[٢٥٧]. محاسن برقی، ج١، ص٢٤٢، ش٢٢٨ و التوحید، ص١٤١، ش٥.