نوبه خود ، از دو نوع بینش درباره تحولات و انقلابات تاریخی ناشی می‌شود . از این رو لازم است اندکی درباره دگرگونیها و تحولات تاریخی به بررسی‌ بپردازیم .

شخصیت و طبیعت جامعه

آیا تحولات تاریخی یک سلسله امور تصادفی و اتفاقی است یا یک سلسله‌ امور طبیعی ؟ اگر چه درطبیعت تصادف واقعی ، یعنی بروز و حدوث پدیده‌ای‌ بدون علت و خالی از ضرورت وجود ندارد ، ولی به صورت نسبی قطعا وجود دارد . ما اگر یک روز صبح از خانه بیرون بیاییم و دوستی را که سالها است او را ندیده‌ایم در همان لحظه در حال عبور از مقابل خانه ملاقات نمائیم ، این‌ ملاقات را امری " تصادفی " تلقی می‌کنیم ، چرا ؟ برای اینکه لازمه طبیعت‌ کلی بیرون رفتن از خانه چنین ملاقاتی نیست ، والا باید همه روزه چنین‌ ملاقاتی دست میداد ، ولی لازمه این فرد خاص از بیرون رفتن ، یعنی بیرون‌ رفتن در این زمان معین و با این مشخصات معین ، چنین ملاقاتی هست و لزوما بر آن مترتب میگردد . ما هنگامی که معلولی را با طبیعت کلی یک علت بسنجیم و آن را لازمه آن‌ طبیعت به طور کلی و عام و شامل