این کتاب که مجموعا دو بخش غیر مرتبط با یکدیگر است ، بخش یکم آن‌ با همین عنوان ابتدا به صورت مقاله‌ای کوتاه و مختصر در یک نشریه دینی‌ در تهران منتشر شد و سپس مطالبی بر آن افزوده شد و به صورتی که در چاپهای اول تا چهارم ملاحظه شده است در آمد . اما بخش دوم که عنوان " شهید " دارد ، تفصیل یافته یک سخنرانی در شب عاشورای سال ١٣٩٣ هجری‌ قمری در تهران است . و تا آنجا که من اطلاع دارم بخش دوم به عربی و به‌ ترکی استانبولی ترجمه شده است . ترجمه عربی را هنوز ندیده‌ام اما از ترجمه ترکی چند نسخه‌ای برایم فرستاده‌اند . این چاپ نسبت به چاپهای قبل دو مزیت دارد : یکی اینکه اصلاحات‌ مختصری در برخی عبارات ، خصوصا در بخش دوم به عمل آمد ، دیگر آنکه بطور متفرق در حدود ده صفحه به اصل مطالب در هر دو بخش افزوده گشت . آنچه در بخش یکم آمده است فلسفه تاریخ نیست ، بلکه بررسی یک ایده‌ اسلامی از دیدگاه فلسفه تاریخ است و ضمنا اشاره‌ای به فلسفه تاریخ از دیدگاه قرآن و معارف اسلامی هست . این بخش اشتیاق فراوانی در خوانندگان‌ بر انگیخته است که مفصلا بحث فلسفه تاریخ را از دیدگاه معارف اسلامی به‌ صورت همه جانبه مطرح کنیم . این بنده در حدود سه سال است که درسی را به‌ این مبحث فلسفی و اجتماعی اختصاص داده‌ام و از نظر خودم به نتایج شگرف‌ و بزرگی رسیده‌ام . قسمتی از مبحث در کتابی که هم اکنون به نام " مقدمه‌ای بر جهان بینی اسلامی " در دست تألیف دارم تحت عنوان " جامعه‌ و تاریخ " آورده شد . امیدوارم توفیق حاصل کنم همه را یک جا به دوستان‌ عزیز اهدا نمایم . از خداوند متعال مدد و توفیق مسئلت دارم . بیستم جمادی الثانیه / ١٣٩٨ هجری قمری مرتضی مطهری