حق اليقين - علامه مجلسى - الصفحة ٦٢٣ - مطلب هشتم در بيان امورى است كه حقتعالى بر آنها مؤاخذه نميفرمايد و وعده عفو از آنها فرموده و آن چند چيز است
خوفى كه تو دارى كه چرا چنين امرى بخاطر تو خطور كرده است و ميترسى كه هلاك شده باشى از محض ايمانست اگر مؤمن نبودى پروا نميكردى از خطور اين و بدتر از اين در خاطر تو دويم آنكه اين محض ايمانست كه اين احتمالات باطله را در خاطر ميگذرانى كه بدليل و برهان باطل كنى تا در مذهب حق صاحب يقين شوى سيم آنست كه در حديث سابق گذشت كه چون شيطان مأيوس شده است از آنكه شما را بكفر و معاصى بيندازد شما را باين وساوس اذيت ميرساند پس سبب اين حالت محض ايمانست و معنى اول كه از امام منقول است بهترين معانى است و در امر بتوحيد از براى دفع اين حالت چند وجه گفتهاند وجه اول آنكه مبادا مرگ او را در اين حالت دريابد پس زبان او بتوحيد جارى شود تا آنكه باين كلمه طيبه از دنيا برود (دويم) آنكه نفى ميكند آنچه را در خاطر او فتاده است از آنكه اله را اله ديگر باشد و تصريح ميكند بآنكه الهى جز او نيست (سيم) آنكه اين كلمه طيبه شيطان را ميراند و دفع وسوسه او از گوينده او ميكند و باين جهت باين كلمه تلقين ميكنند محتضر را (چهارم) آنكه افاده آن ميكند كه سلسله ممكنات باو منتهى ميگردد پس او را موجدى نباشد (پنجم) آنكه كسى كه متصف بجميع صفات كمال باشد متصف بمخلوقيت و احتياج نميتواند بود.
دويم معصيتى كه آدمى آن را اراده كند و بعمل نياورد حقتعالى آن را بفضل خود عفو فرمايد چنانكه كلينى بسند كالصحيح از حضرت باقر عليه السّلام يا صادق عليه السّلام روايت كرده است كه حضرت آدم عليه السّلام گفت پروردگارا مسلط گردانيدى بر من شيطان را و او را مانند خون در بدن من جارى گردانيدى از براى من چيزى قرار ده كه از شر او نجات توانم يافت حقتعالى وحى كرد كه اى آدم از براى تو قرار دادم اين را كه هر كه از ذريت تو قصد گناهى بكند بر او نوشته نميشود و اگر بعمل آورد يك گناه نوشته ميشود و هر كه قصد كند كه حسنه بكند اگر نكند يك حسنه براى او نوشته ميشود و اگر بعمل آورد ده حسنه از براى او نوشته ميشود گفت پروردگارا زياد كن گفت از براى تو قرار دادم كه هر كه گناهى بكند و استغفار بكند گناه او را مىآمرزم گفت پروردگارا زياد كن فرمود توبه را از براى ايشان پهن كردهام تا جان بگلو برسد گفت پروردگارا بس است مرا.
و بسند صحيح از حضرت صادق عليه السّلام منقول است كه چهار خصلت است كه حقتعالى مقرر فرموده كسى كه با وجود اينها مستحق عقاب الهى گردد پس شقى و محروم است و آن خصلتها اينها است كسى كه قصد كند كه حسنه را بعمل آورد اگر به عمل نياورد بنيت