احكام شريعت پيرامون حيات طيبه - مدرسى، سيد محمد تقى - الصفحة ٨٦ - ٣ - عدل در مسؤوليت و پاداش

عدالت الهى در سنت اعطاى مسؤوليّت و سزادادن نيز نمود پيدا مى‌كند.

از اين رو هركس مسؤول عملى است كه انجام مى‌دهد و متناسب با آن پاداش دريافت مى‌كند، اگر عملش نيكو باشد پاداش او نيز نيكو خواهد بود، و اگر عمل او شرّ باشد، چيزى جز كيفرى شوم نصيب وى نخواهد شد. از سويى انسان مسؤول عملكرد ديگران نيست، مگر به ميزان تأثيرى كه بر عملكرد آنها مى‌گذارد. از اين سنّت الهى احكام زير را مى‌توان دريافت:

احكام:

١- هيچكس مسؤول اعمال ديگرى نيست، هر چند طرف مقابل بر گمراهى پافشارى كند. از اين رو اگر كسى در جامعه فاسدى به زندگى بپردازد و عمل واجب امر به معروف و نهى از منكر را نيز انجام دهد، و از طرفى مردم به سخنان او گوش فرا ندهند، خداوند وى را بر گناه مردم آن جامعه مورد مؤاخذه قرار نخواهد داد.

٢- انسان مسؤول اعمالى كه خارج از توان وى باشند نيست. همچنين مسؤوليّت اعمالى كه انسان بدانها مجبور شده، و يا از روى ناچارى و اضطرار بدانها دست زده، از گردن وى ساقط است.

٣- در واقع حدود مسؤوليّت هركس نسبت به عملكرد و تلاشش، با ميزان اراده و آزادى وى پيوند خورده و با عملكردهاى مثبت و منفى‌اش همبسته است.

حال به پاره‌اى از احكام توجه كنيد: