دانشنامه امام کاظم علیه السلام - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٢٧٣ - سجده های طولانی
سجده های طولانی
روایت شده: آن حضرت، نماز شب را میخواند، و آن را به نماز صبح متصل
میکرد، سپس تا طلوع خورشید، به تعقیب نماز اشتغال داشت و بعد به سجده
میرفت، و سر از سجده برنمیداشت تا نزدیک ظهر فرامیرسید و بسیار دعا
میکرد به خصوص این دعا را بسیار تکرار میکرد: اللهم انی اسئلک الراحة عند
الموت، و العفو عند الحساب: «خدایا! از درگاهت، استراحت هنگام مرگ، و عفو
هنگام حسابرسی را درخواست میکنم.» روایت شده: آن حضرت روزی وارد مسجد رسول
خدا صلی الله علیه و آله در مدینه شد، در اول شب به سجده رفت، شنیده شد که
در سجده میگفت: عظم الذنب من عبدک، فلیحسن العفو من عندک، یا اهل التقوی و
یا اهل المغفرة: «گناه از بندهات بزرگ شد، پس عفو از پیشگاهت، نیکو و
زیبا خواهد گردید، ای سزاوار پرهیزکاری و آمرزش.» این دعا را مکرر گفت، تا
صبح شد [١] .
نیز روایت شده: امام کاظم علیهالسلام آن قدر از خوف خدا
میگریست که محاسنش از اشک چشمش خیس میشد، و هنگامی که آیات قرآن را
میخواند، محزون میشد و گریه میکرد، و شنوندهها آن چنان تحت تأثیر تلاوت
قرآن آن حضرت میشدند که بیاختیار گریه میکردند [٢] .
(١) مناقب آل ابیطالب، ج ٤، ص ٣١٨ - امامان (ع) با اینکه هرگز گناه نمیکردند، اقرار آنها به گناه، در دعای فوق و دعاهای دیگر را میتوان از جهات مختلف توجیه کرد:
الف: حسنات نیکان، گناهان مقربان است، زیرا کوچکترین عدم توجه مقربان از خدا، در نزد آنها، گناه است.
ب: اعتراف آنها به گناه، کنایه از کوچک بودن مقامشان در برابر عظمت خدا است، و یک نوع تذلل و کوچک شمردن است.
ج: این گونه دعا کردن معصومین (ع)، به عنوان یاد دادن شیوه دعا کردن، به بندگان است.
د: گناه در این موارد، به معنی فقر ذاتی است که در علم کلام به عنوان «امکان ذاتی» همه مخلوقات، یاد میشود.
ولی وجه اول و دوم مناسبتر به نظر میرسد.
[٢] اعیان الشیعه، ج ٢، ص ٧.
منبع: نگاهی بر زندگی امام کاظم؛ محمد محمدی اشتهاردی، نشر مطهر چاپ دوم بهار ١٣٧٧.