تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٥ - تفسير ده وصف از اوصاف پروردگار

در اينجا آيه‌ وَ لَوْ أَنَّ ما فِي الْأَرْضِ مِنْ شَجَرَةٍ أَقْلامٌ‌ ... (آيه مورد بحث) نازل شد، و روشن ساخت كه علم انسان هر قدر هم گسترده باشد در برابر علم خداوند ذره بى مقدارى بيش نيست، و آنچه نزد شما بسيار است نزد خدا بسيار كم است‌ [١] نظير اين روايت را از طريق ديگرى در ذيل آيه ١٠٩ سوره كهف بيان كرديم.

به هر حال قرآن مجيد براى ترسيم علم نامتناهى خداوند چنين مى‌گويد:

" اگر آنچه روى زمين از درختان است قلم شوند، و دريا براى آن مركب گردد، و هفت دريا بر اين دريا افزوده شود، تا علم خدا را بنويسند، اينها همه تمام مى‌شوند اما كلمات خدا پايان نمى‌گيرد، خداوند عزيز و حكيم است" (وَ لَوْ أَنَّ ما فِي الْأَرْضِ مِنْ شَجَرَةٍ أَقْلامٌ وَ الْبَحْرُ يَمُدُّهُ مِنْ بَعْدِهِ سَبْعَةُ أَبْحُرٍ ما نَفِدَتْ كَلِماتُ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ‌).

" يمده" از ماده" مداد" به معنى مركب يا ماده رنگينى است كه با آن مى‌نويسند، و در اصل از" مد" به معنى كشش گرفته شده زيرا خطوط به وسيله كشش قلم بر صفحه كاغذ پيدا مى‌شود.

بعضى از مفسران معنى ديگرى نيز براى آن نقل كرده‌اند و آن روغنى است كه در چراغ مى‌ريزند و سبب روشنايى چراغ است، و هر دو معنى در واقع به يك ريشه باز مى‌گردد.

" كلمات" جمع" كلمه" است و در اصل به معنى الفاظى است كه انسان با آن سخن مى‌گويد، سپس به معنى گسترده‌ترى اطلاق شده، و آن هر چيزى است كه مى‌تواند بيانگر مطلبى باشد، و از آنجا كه مخلوقات گوناگون اين جهان هر كدام بيانگر ذات پاك خدا و علم و قدرت اويند، به هر موجودى" كلمة اللَّه"

[١]" تفسير برهان" جلد ٣ صفحه ٢٧٩.