تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٩٤ - تفسير تعظيم شعائر الهى نشانه تقواى دلها است

تفسير: تعظيم شعائر الهى نشانه تقواى دلها است‌

از آنجا كه در آخرين آيات بحث گذشته تاكيد روى مساله توحيد و اجتناب از هر گونه بت و بت پرستى شده بود، آيات مورد بحث نيز همين مساله مهم را دنبال كرده مى‌گويد:

" مراسم حج و گفتن لبيك را در حالى انجام دهيد كه قصد و برنامه شما خالص براى خدا باشد، و هيچگونه شركى در آن راه نيابد" (حُنَفاءَ لِلَّهِ غَيْرَ مُشْرِكِينَ بِهِ‌) [١]" حنفاء" جمع" حنيف" به معنى كسى است كه از گمراهى و انحراف به استقامت و اعتدال تمايل پيدا كند، و به تعبير ديگر بر صراط مستقيم گام بر دارد (زيرا" حنف"- بر وزن صدف- به معنى تمايل است، و تمايل از هر گونه انحراف نتيجه‌اش قرار گرفتن بر صراط مستقيم است).

و به اين ترتيب آيه فوق مساله اخلاص و قصد قربت را به عنوان محرك اصلى در حج و عبادات به طور كلى يادآور مى‌شود، چرا كه روح عبادت همان اخلاص است و اخلاص در صورتى است كه هيچگونه انگيزه غير خدايى و شرك در آن نباشد.

در حديثى از امام باقر ع مى‌خوانيم در پاسخ سؤال از تفسير" حنيف" فرمود:

هى الفطرة الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْها، لا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ‌ قال فطرهم اللَّه على المعرفة:

" حنيف آن فطرت الهى است كه مردم را بر آن آفريده و دگرگونى در آفرينش خدا نيست سپس فرمود: خدا توحيد را در سرشت انسانها قرار داده است" [٢]

[١]" حنفاء" و" غير مشركين" هر دو حال هستند از براى ضمير" فاجتنبوا" و" اجتنبوا" در آيه قبل.

[٢] توحيد صدوق طبق نقل" تفسير صافى".