تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه

جلد چهاردهم

(22) سوره حج اين سوره در مدينه نازل شده و 78 آيه است

محتواى سوره حج

فضيلت تلاوت سوره حج

سوره الحج (22) آيات 1 تا 2

تفسير زلزله عظيم رستاخيز

نكتهها

سوره الحج (22) آيات 3 تا 4

تفسير پيروان شيطان!

نكتهها

1- مجادله در برابر حق و باطل

2- مجادله به باطل راه شيطان است

3- چرا از هر شيطان؟

سوره الحج (22) آيات 5 تا 7

تفسير دلائل معاد در عالم جنين و گياهان

نكتهها

1- مراحل هفتگانه زندگى انسان

2- معاد جسمانى

3-" ارذل العمر" چيست؟

سوره الحج (22) آيات 8 تا 10

تفسير باز هم مجادله به باطل

سوره الحج (22) آيات 11 تا 14

تفسير آنها كه بر لب پرتگاه كفرند!

سوره الحج (22) آيات 15 تا 17

شان نزول

تفسير رستاخيز پايان همه اختلافات

نكتهها

1- پيوند آيات

2- مجوس كيانند؟

2- صابئان چه كسانى هستند؟

3- گروه منحرفان از توحيد

سوره الحج (22) آيه 18

تفسير همه موجودات جهان در پيشگاه او سجده مىكنند

نكتهها

1- اين سجود همگانى چگونه است؟

2- آيا سجود فرشتگان تشريعى است؟

3- پاسخ به چند سؤال

سوره الحج (22) آيات 19 تا 24

شان نزول

تفسير دو گروه متخاصم در برابر هم!

سوره الحج (22) آيه 25

تفسير مانعان خانه خدا!

نكتهها

منظور از" صد عن سبيل اللَّه" چيست

همه مردم در اين مركز عبادت يكسانند

منظور از مسجد الحرام در اين آيه چيست؟

" الحاد به ظلم" چيست؟

سوره الحج (22) آيات 26 تا 28

تفسير دعوت عام براى حج!

نكتهها

1- ايام معلومات چيست؟

2- ذكر خدا در سرزمين منى

3- فلسفه و اسرار عميق حج!

1- بعد اخلاقى حج

2- بعد سياسى حج-

3- بعد فرهنگى

4- بعد اقتصادى حج

4- تكليف گوشتهاى قربانى در عصر ما

سوره الحج (22) آيات 29 تا 30

تفسير بخش مهم ديگرى از مناسك حج

نكته " قول زور" چيست؟

سوره الحج (22) آيات 31 تا 33

تفسير تعظيم شعائر الهى نشانه تقواى دلها است

سوره الحج (22) آيات 34 تا 35

تفسير مخبتان را بشارت ده

سوره الحج (22) آيات 36 تا 38

تفسير قربانى براى چيست؟

سوره الحج (22) آيات 39 تا 41

تفسير نخستين فرمان جهاد

نكتهها

1- فلسفه تشريع جهاد

2- خداوند به چه كسانى وعده يارى داده است؟

3-" محسنين" ،" مخبتين" و" ياوران اللَّه"

سوره الحج (22) آيات 42 تا 45

تفسير بئر معطله و قصر مشيد!

سوره الحج (22) آيات 46 تا 48

تفسير سير در ارض و بيدارى دلها

سوره الحج (22) آيات 49 تا 51

تفسير رزق كريم

سوره الحج (22) آيات 52 تا 54

تفسير وسوسههاى شياطين در تلاشهاى انبيا

نكتهها

1- القائات شيطان چيست

2- افسانه ساختگى غرانيق!

3- فرق" رسول" و" نبى"

سوره الحج (22) آيات 55 تا 59

تفسير رزق حسن

سوره الحج (22) آيات 60 تا 62

شان نزول

تفسير پيروزمندان كيانند؟

سوره الحج (22) آيات 63 تا 66

تفسير نشانههاى خدا در صحنه هستى

نكتهها

1- صفات ويژه پروردگار

2- آيات فوق دليل بر قدرت خدا است

3- تسخير موجودات زمين و آسمان

سوره الحج (22) آيات 67 تا 70

تفسير هر امتى عبادتى دارد

سوره الحج (22) آيات 71 تا 74

تفسير معبودانى ضعيفتر از يك مگس!

مثالى روشن براى بيان ضعفها

پاسخ به يك سؤال

سوره الحج (22) آيات 75 تا 78

شان نزول

تفسير پنج دستور سازنده و مهم

(23) سوره مؤمنون اين سوره در مكه نازل شده و 118 آيه است

فضيلت سوره مؤمنون

محتواى سوره مؤمنون

سوره المؤمنون (23) آيات 1 تا 11

تفسير صفات برجسته مؤمنان

نكتهها

1- انتخاب فعل ماضى" افلح" براى چيست؟

2- همسر دائم و موقت

3- خشوع، روح نماز است

سوره المؤمنون (23) آيات 12 تا 16

تفسير مراحل تكامل جنين در رحم مادر

1- اثبات مبدء و معاد با يك دليل

2- آخرين مرحله تكامل انسان در رحم

3- لباس گوشتين بر اندام استخوانها!

4- لباس مقاوم براى استخوانها!

سوره المؤمنون (23) آيات 17 تا 22

تفسير باز هم نشانههاى توحيد

سوره المؤمنون (23) آيات 23 تا 25

تفسير منطق كوردلان مغرور

سوره المؤمنون (23) آيات 26 تا 30

تفسير پايان عمر يك قوم سركش

سوره المؤمنون (23) آيات 31 تا 41

تفسير سرنوشت غمانگيز يك قوم ديگر (قوم ثمود)

نكتهها

1- زندگى پر زرق و برق و اثر شوم آن

2-" تراب" و" عظام"

3-" غثاء" چيست؟

4- يك سرنوشت عمومى

سوره المؤمنون (23) آيات 42 تا 44

تفسير اقوام سركش يكى بعد از ديگرى هلاك شدند

سوره المؤمنون (23) آيات 45 تا 49

تفسير قيام موسى و نابودى فرعونيان فرا مىرسد

سوره المؤمنون (23) آيه 50

تفسير آيتى ديگر از آيات خدا

سوره المؤمنون (23) آيات 51 تا 54

تفسير همگى امت واحديد

سوره المؤمنون (23) آيات 55 تا 61

تفسير سبقت گيرندگان در خيرات

سوره المؤمنون (23) آيات 62 تا 67

تفسير دلهاى فرو رفته در جهل!

سوره المؤمنون (23) آيات 68 تا 74

تفسير بهانههاى رنگارنگ منكران

نكتهها

1- حق پرستى و هوا پرستى

2- صفات رهبر

3- چرا اكثريت، تمايل به حق ندارند؟!- كدام اكثريت؟

سوره المؤمنون (23) آيات 75 تا 80

تفسير طرق مختلف بيدار سازى الهى

سوره المؤمنون (23) آيات 81 تا 90

تفسير قرآن و جدان آنها را به داورى مىطلبد

نكتهها

1- معنى چند لغت اساطير، رب، ملكوت، عرش

2- معاد از طريق عموميت قدرت خدا

3- تفاوت آخر آيات

سوره المؤمنون (23) آيات 91 تا 92

تفسير شرك جهان را به تباهى مىكشد

سوره المؤمنون (23) آيات 93 تا 98

تفسير از وسوسههاى شيطان به خدا پناه بريد

نكتهها

1-" همزات شياطين" چيست؟

2- پاسخ بدى به نيكى!

سوره المؤمنون (23) آيات 99 تا 100

تفسير تقاضاى ناممكن!

نكتهها

3-" كلا" در اينجا چه چيزى را نفى مىكند؟

4- جهان برزخ چيست؟

ترسيمى از عالم برزخ

سوره المؤمنون (23) آيات 101 تا 104

تفسير گوشهاى از مجازات بدكاران

نكتهها

1- آن روز كه نسبها از اثر مىافتد

2- داستان تكان دهنده اصمعى

3- تناسب مجازات و گناه

سوره المؤمنون (23) آيات 105 تا 111

تفسير با من سخن نگوئيد!

سوره المؤمنون (23) آيات 112 تا 116

تفسير كوتاهى عمر اين جهان

نكته مرگ نقطه پايان زندگى نيست

سوره المؤمنون (23) آيات 117 تا 118

تفسير رستگاران و نارستگاران

(24) سوره نور اين سوره در" مدينه" نازل شده و 64 آيه است

فضيلت سوره" نور"

محتواى سوره نور

سوره النور (24) آيات 1 تا 3

تفسير حد" زانى" و" زانيه"

نكتهها

1- مواردى كه حكم زنا اعدام است

2- چرا زانيه مقدم ذكر شده؟

3- مجازات در حضور جمع چرا؟

4- حد زانى قبلا چه بوده است؟

5- افراط و تفريط در اجراى حد ممنوع!

6- شرايط تحريم ازدواج با زانى و زانيه

7- فلسفه تحريم زنا

سوره النور (24) آيات 4 تا 5

تفسير مجازات تهمت

نكتهها

1- معنى" رمى" در آيه چيست؟

2- چهار شاهد چرا؟

3- شرط مهم قبولى توبه

4- احكام قذف

سوره النور (24) آيات 6 تا 10

شان نزول

تفسير مجازات تهمت به همسر!

نكتهها

1- چرا حكم قذف در مورد دو همسر تخصيص خورده؟

2- برنامه مخصوص" لعان"

3- جزاى محذوف در آيه

سوره النور (24) آيات 11 تا 16

شان نزول

تحقيق و بررسى

تفسير داستان پر ماجراى افك (تهمت عظيم)

سوره النور (24) آيات 17 تا 20

اشاعه فحشاء ممنوع است

1- اشاعه فحشاء چيست؟

2- بلاى شايعهسازى

3- كوچك شمردن گناه

سوره النور (24) آيات 21 تا 25

تفسير مجازات هم حسابى دارد!

سوره النور (24) آيه 26

تفسير نوريان مر نوريان را طالبند!

نكتهها

1-" خبيثات" و" خبيثون" كيانند؟

2- آيا اين يك حكم تكوينى است يا تشريعى

3- پاسخ به يك سؤال

سوره النور (24) آيات 27 تا 29

تفسير بدون اذن به خانه مردم وارد نشويد

نكتهها

1- امنيت و آزادى در محيط خانه

2- منظور از" بيوت غير مسكونه" چيست؟

3- مجازات كسى كه بدون اجازه در خانه مردم نگاه مىكند

سوره النور (24) آيات 30 تا 31

شان نزول

تفسير مبارزه با چشمچرانى و ترك حجاب

نكتهها

1- فلسفه حجاب

خردهگيريهاى مخالفان حجاب

2- استثناء وجه و كفين

3- منظور از نسائهن چيست؟

6- كدام اطفال از اين حكم مستثنا هستند

7- چرا عمو و دايى جزء محارم نيامدهاند؟

8- هر گونه عوامل تحريك ممنوع!

سوره النور (24) آيات 32 تا 34

تفسير ترغيب به ازدواج آسان

نكتهها

1- ازدواج يك سنت الهى است

3- عقد مكاتبه؟

سوره النور (24) آيات 35 تا 38

تفسير آيه نور!

نكتهها

سوره النور (24) آيات 39 تا 40

تفسير اعمالى همچون سراب!

سوره النور (24) آيات 41 تا 42

تفسير همه تسبيحگوى او هستند

نكتهها

2- تسبيح عمومى موجودات عالم

3- تسبيح ويژه پرندگان

5- منظور از" صلاة" چيست؟

سوره النور (24) آيات 43 تا 45

گوشهاى ديگر از شگفتيهاى آفرينش

پاسخ به يك سؤال كدام كوه در آسمان است كه تگرگها از آن فرو مىريزند" ؟

نكتهها

1- منظور از" ماء" در اينجا چيست؟

2- پاسخ به يك سؤال

3- چهرههاى متنوع حيات

سوره النور (24) آيات 46 تا 50

شان نزول

تفسير ايمان و پذيرش داورى خدا

نكتهها

1- بيمارى نفاق

2- حكومت عدل تنها حكومت خدا است

سوره النور (24) آيات 51 تا 54

تفسير ايمان و تسليم مطلق در برابر حق

سوره النور (24) آيه 55

شان نزول

تفسير حكومت جهانى مستضعفان

نكتهها

2- اين وعده الهى از آن كيست؟

3- هدف نهايى، عبادت خالى از شرك است

سوره النور (24) آيات 56 تا 57

تفسير فرار از چنگال مجازات او ممكن نيست!

سوره النور (24) آيات 58 تا 60

تفسير آداب ورود به جايگاه خصوصى پدر و مادر

نكتهها

1- فلسفه استيذان و مفاسد عدم توجه به آن

2- حكم حجاب براى زنان سالخورده

سوره النور (24) آيه 61

تفسير خانههايى كه غذا خوردن از آنها مجاز است

نكتهها

1- آيا خوردن غذاى ديگران مشروط به اجازه آنها نيست؟

2- فلسفه اين حكم اسلامى

3- منظور از" صديق" كيست؟

5- سلام و تحيت

سوره النور (24) آيات 62 تا 64

شان نزول

تفسير پيامبر را تنها نگذاريد!

تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٦٢

آسمان و زمين غسل مى‌دهند"!، لذا بعد از آن حنظله به عنوان" غسيل الملائكه" ناميده شد [١] در شان نزول ديگرى مى‌خوانيم كه آيه در داستان جنگ خندق نازل گرديد، در آن هنگام كه پيامبر ص با انبوه مسلمانان با سرعت مشغول كندن خندق در اطراف مدينه بودند گروهى از منافقين به ظاهر در صف آنها بودند ولى كمتر كار انجام مى‌دادند، و تا چشم مسلمانان را غافل مى‌ديدند بدون اجازه گرفتن از پيامبر ص آهسته به خانه‌هاى خود مى‌آمدند، اما هنگامى كه مسلمانان راستين مشكلى پيدا مى‌كردند نزد پيامبر ص آمده اجازه مى‌خواستند و به محض اينكه كار خود را انجام مى‌دادند باز مى‌گشتند و به حفر خندق ادامه مى‌دادند، تا از اين كار خير و مهم عقب نمانند، آيه فوق گروه اول را مذمت و گروه دوم را ستايش مى‌كند [٢]

تفسير: پيامبر را تنها نگذاريد!

در چگونگى ارتباط اين آيات با آيات قبل بعضى از مفسران از جمله مرحوم طبرسى در مجمع البيان و نويسنده تفسير فى ظلال گفته‌اند كه چون در آيات گذشته بخشى از نحوه معاشرت افراد با دوستان و خويشاوندان مطرح شده بود، آيات مورد بحث كيفيت معاشرت مسلمانان را با پيشوايشان پيامبر مطرح نموده و لزوم انضباط را در برابر او تاكيد مى‌كند، تا در همه چيز گوش به فرمان پيامبر ص باشند و در كارهاى مهم بدون ضرورت، و بدون اجازه او از جمعيت جدا نشوند.

اين احتمال نيز وجود دارد كه در چند آيه قبل، سخن از لزوم اطاعت‌

[١] تفسير على بن ابراهيم طبق نقل تفسير نور الثقلين جلد ٣ صفحه ٦٢٨.

[٢] تفسير فى ظلال جلد ٦ صفحه ١٢٦ ذيل آيات مورد بحث.