تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٩٦ - نكتهها

" همه آنها از نماز و تسبيح خود، آگاه و با خبرند" (كُلٌّ قَدْ عَلِمَ صَلاتَهُ وَ تَسْبِيحَهُ‌).

" و خداوند از تمام اعمالى كه آنها انجام مى‌دهند آگاه است" (وَ اللَّهُ عَلِيمٌ بِما يَفْعَلُونَ‌).

*** و از آنجا كه اين تسبيح عمومى موجودات دليلى بر خالقيت پروردگار است و خالقيت او دليل بر مالكيت او نسبت به مجموعه جهان هستى است، و نيز دليل بر آن است كه همه موجودات به سوى او باز مى‌گردند، اضافه مى‌كند:" و از براى خدا است مالكيت آسمانها و زمين، و بازگشت تمامى موجودات به سوى او است" (وَ لِلَّهِ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ إِلَى اللَّهِ الْمَصِيرُ).

اين احتمال نيز در پيوند اين آيه با آيه قبل وجود دارد كه در آخرين جمله آيه گذشته سخن از علم خداوند به اعمال همه انسانها و تسبيح كنندگان بود، و در اين آيه به دادگاه عدل او در جهان ديگر، و مالكيت خداوند نسبت به همه آسمان و زمين و حق قضاوت و داورى او اشاره مى‌كند.

نكته‌ها:

١- جمله" أَ لَمْ تَرَ" (آيا نديدى)

به گفته بسيارى از مفسران به معنى" ا لم تعلم" (آيا نمى‌دانى) است، زيرا تسبيح عمومى موجودات جهان چيزى نيست كه با چشم ديده شود، بلكه به هر معنى كه باشد با قلب و عقل، درك مى‌گردد، اما از آنجا كه اين مساله آن قدر واضح است كه گويى با چشم ديده مى‌شود، تعبير به" أَ لَمْ تَرَ" شده است.

اين نكته نيز قابل توجه است كه مخاطب در اين آيه گرچه شخص پيامبر اسلام ص مى‌باشد اما به گفته جمعى از مفسران منظور از آن عموم مردم است،