تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٧ - تفسير آنها كه بر لب پرتگاه كفرند!

ولى صبر و شكيبايى از آن بهتر است، بلكه آتش دوزخ اصلا فاقد هر گونه خوبى است).

اين تفسير را جمعى از مفسران بزرگ مانند" شيخ طوسى" در" تبيان" و" طبرسى" در" مجمع البيان" انتخاب كرده‌اند.

در حالى كه بعضى ديگر همچون" فخر رازى" اين احتمال را نيز در تفسير آيه داده‌اند كه هر يك از اين دو آيه اشاره به گروهى از بتها است آيه نخست بتهاى سنگى و چوبى بيجان را مى‌گويد و آيه دوم طاغوتها و انسانهاى بت گونه، گروه اول نه سودى دارند و نه زيانى، بلكه كاملا بى خاصيتند، ولى گروه دوم يعنى" ائمة ضلال" زيان دارند و خيرى در آنها نيست، و به فرض كه خير اندكى داشته باشند زيانشان به مراتب بيشتر است (جمله‌ لَبِئْسَ الْمَوْلى‌ وَ لَبِئْسَ الْعَشِيرُ را نيز گواه اين معنى گرفته‌اند) و به اين ترتيب تضادى باقى نمى‌ماند [١]

*** و از آنجا كه روش قرآن اين است كه مسائل نيك و بد را در مقايسه با هم بيان كند تا نتيجه‌گيرى آن كاملتر و روشنتر باشد در آخرين آيه مورد بحث مى‌فرمايد:" خداوند كسانى را كه ايمان آوردند و عمل صالح انجام دادند در باغهايى از بهشت وارد مى‌كند كه نهرها زير درختانش جارى است" (إِنَّ اللَّهَ يُدْخِلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ).

برنامه آنها روشن، خط فكرى و عملى آنها مشخص، مولاى آنها خدا و همدم و مونسشان انبياء و شهداء و صالحان و فرشتگان خواهند بود.

آرى" خدا هر چه را اراده كند انجام مى‌دهد" (إِنَّ اللَّهَ يَفْعَلُ ما يُرِيدُ).

اين پاداشهاى بزرگ براى او سهل و آسان است، همانگونه كه مجازات‌

---

[١] بعضى از مفسران مانند مؤلف محترم الميزان جمله" يدعوا" را به معنى" يقول" گرفته‌اند كه از ظاهر آيه بعيد است.