تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٨٤ - تفسير پنج دستور سازنده و مهم

تعبير در باره ابراهيم، تناسب ندارد بلكه مناسب خداوند است‌ [١] سرانجام پنجمين و آخرين تعبير شوق آفرين را در باره مسلمانان كرده و آنها را به عنوان الگو و اسوه امتها معرفى مى‌كند و مى‌فرمايد:" هدف اين بوده است كه پيامبر ص شاهد و گواه بر شما باشد و شما هم گواهان بر مردم"! (لِيَكُونَ الرَّسُولُ شَهِيداً عَلَيْكُمْ وَ تَكُونُوا شُهَداءَ عَلَى النَّاسِ‌).

" شهيد" به معنى شاهد از ماده شهود به معنى آگاهى توأم با حضور است مفهوم اين سخن آن است كه شاهد بودن پيامبر ص بر همه مسلمانها به معنى آگاهى او از اعمال امت خويش است، و اين با روايات" عرض اعمال" و بعضى از آيات قرآن كه به آن اشاره مى‌كند كاملا سازگار مى‌باشد، چرا كه طبق اين روايات اعمال همه امت را در عرض هفته به حضور پيامبر ص عرضه مى‌دارند و روح پاك او از همه اينها آگاه و با خبر مى‌شود، بنا بر اين او شاهد و گواه اين امت است.

اما شاهد و گواه بودن اين امت، طبق بعضى از روايات به معنى معصومين اين امت و امامان است كه آنها نيز گواهان بر اعمال مردمند.

در حديثى از امام على بن موسى الرضا ع مى‌خوانيم: كه فرمود:

نحن حجج اللَّه فى خلقه و نحن شهداء اللَّه و اعلامه فى بريته:

" ما حجتهاى خدا در ميان خلقيم و شاهدان او و نشانه‌هايش در ميان مردميم" [٢] در حقيقت مخاطب در جمله" لتكونوا" ظاهرا همه امتند اما در واقع گروهى از سران و بزرگان آنها مى‌باشد، و خطاب به كل به خاطر جزء در تعبيرات روزمره فراوان است مثلا در آيه ٢٠ سوره مائده مى‌خوانيم: كه خداوند ضمن‌

[١] در قرآن مجيد، در آيه ٣ سوره مائده نام اين آئين را صريحا" اسلام" نهاده" وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَ رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِيناً" و در آيات متعددى از پيامبر اسلام (ص) به عنوان" أَوَّلَ الْمُسْلِمِينَ‌" ياد شده است (انعام- ١٤- زمر- ١٢).

[٢] از كتاب" كمال الدين" صدوق، طبق نقل تفسير نور الثقلين جلد ٣ صفحه ٥٢٦ روايات ديگرى نيز به همين مضمون در اين زمينه نقل شده است.