مطالب بسيارى از آنان در باره اخبار كتابهايشان و داستانهاى انبيايشان و امتهايشان را شنيدند و شنيده‌هاى خود را با آنچه از احاديث كه از رسول خدا ٦ شنيده و حفظ كرده بودند مخلوط نموده، و جعل احاديث دروغين و دستبرد در احاديث صحيح را شروع كردند كه امروز در ميان احاديثى كه از طرق صحابه و راويان صدر اول از رسول خدا ٦ نقل شده مقدار بسيار زيادى از اين كلمات دروغين و بريده بريده يافت مى‌شود كه قرآن كريم به ظاهر الفاظش آنها را دفع مى‌كند و عمده سببى كه باعث اين دستبردها شد چند امر بود.

اول احترام بسيار زيادى بود كه مردم براى همنشينى رسول خدا ٦ و براى حفظ حديث معتقد بودند، و حتى افرادى را هم كه رسول خدا ٦ را نديده بودند و تنها از اصحاب آن جناب احاديثى نقل مى‌كردند مزيتى بر ساير مردم قائل بودند، و آنان را تعظيم مى‌كردند، و همين جهت باعث شد كه هر كسى- چه لايق و چه نالايق- براى اينكه در بين جامعه سر و گردنى از سايرين بلندتر داشته باشد، به نقل حديث پرداخته و خود را محدث و راوى قلمداد كند، حتى كسانى هم كه يهودى بودنشان يا نصرانى بودنشان مسلم بود با اين حال به صرف اينكه حديث نقل مى‌كرد در جامعه آن روز جا مى‌افتاد و محترم مى‌شد، و قهرا براى اينكه اين محدث از آن ديگرى جلو بزند و محترم‌تر شود هر چه از دهانش در مى‌آمد به عنوان حديث مى‌گفت.

عامل دوم جعل حديث، حرص شديدى بود كه اين افراد در حفظ حديث داشتند همين حرص در حفظ حديث و نقل آن نمى‌گذاشت كه در باره درستى و نادرستى حديث و تدبر در معناى آن و مخصوصا عرضه كردن آن بر كتاب خدا دقت كنند، با اينكه قرآن كريم اصل دين بود و ساختمان دين بر اين پايه و اصل نهاده شده بود، فروع دين از اين اصل ريشه مى‌گرفت، رسول خدا ٦ هم بطورى كه در نقل معتبر آمده سفارش اكيد كرده بود كه هر سخنى را از هر كسى نپذيرند، بلكه شنيده‌هاى خود را بر قرآن كريم عرضه كنند، در صورتى كه مخالف قرآن بود رهايش كنند، و در حديث معتبر فرموده بود: ستكثر على القاله بزودى حديث تراشان عليه من زياد مى‌شوند و احاديثى ديگر از اين قبيل.

همين معنا فرصتى شد براى اينكه احاديث جعلى و دروغينى در مورد صفات خدا و اسماء و افعال او و نيز در باره لغزشهايى كه به انبياى گرامى نسبت داده شده، و اعمال زشت كه به رسول خدا ٦ نسبت داده شده و آن جناب را مشوه جلوه داده، و در باره خرافاتى در خلقت و ايجاد و داستانهاى دروغينى از امتهاى گذشته و در باره تحريف شدن قرآن و مسائل ديگرى از اين قبيل در دست و دهنها بگردد، احاديثى كه دست كمى از خرافات‌