ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ١٦١ - اقوال و احتمالاتى كه در باره جمله و ما يتلى عليكم در آيه شريفه گفته شده است
و معناى جمله اين است: آنچه بر شما تلاوت مىشود، در كتاب است و در حقيقت مىخواهد عظمت كتاب را برساند.
بعضى ديگر گفتهاند: حرف واو در جمله:(وَ ما يُتْلى عَلَيْكُمْ) نه عاطفه است و نه استينافى، بلكه واو سوگند است، نظير واو در جمله: و اللَّه قسم است و جمله:(فِي يَتامَى النِّساءِ) بدل است از كلمه فيهن و معناى آيه چنين است كه: بگو اللَّه تعالى شما را در امور و احكام زنان فتوا مىدهد، سوگند به آنچه در كتاب در مورد ايتام زنان بر شما تلاوت مىشود كه خداى تعالى اين كار را خواهد كرد . اين بود نمونهاى از وجوهى كه مفسرين در اين آيه ذكر كردهاند كه تعسف و زور بودن آنها بر كسى پوشيده نيست.
در آيه مورد بحث زنان را توصيف كرده به:(اللَّاتِي لا تُؤْتُونَهُنَّ ما كُتِبَ لَهُنَّ وَ تَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ) و اين در واقع توصيفى است براى يتيمهاى اين زنان، مىفرمايد:
خداى تعالى براى شما بيان مىكند آنچه را كه در مورد ايتام زنان بر شما تلاوت مىشود، ايتام زنانى كه يتيم دار و مال دار و صاحب جمالند و شما حق آنان را كه خدا برايشان معين كرده نمىدهيد و در اين توصيف اشاره است به اينكه در جاهليت اينگونه زنان چه نوع محروميتى داشتند، محروميتى كه باعث شد خداى تعالى آن احكام را به نفع آنان تشريع كند و سنت ظالمانهاى را كه مردم دوران جاهليت در مورد اينگونه زنان داشتند لغو نموده، زنان نامبرده را از آن تنگنا و مضيقه نجات دهد، چون در جاهليت رسم بود زنان يتيم دار و يا به عبارت ديگر شوهر مرده را اگر ارثى از شوهر قبليش براى ايتامش مانده بود مىگرفتند و دست ظالمانه خود را هم بر سر آن زن و هم بر اموال ايتام نهاده، اگر زن نامبرده صاحب جمال و حسن مىبود با او همخوابگى مىكردند و از جمالش كام مىگرفتند و در اموالش تصرفات دلخواهانه مىكردند و اگر زشت بود با او همخوابگى نمىكردند و نمىگذاشتند با مردى ديگر ازدواج كند تا اموالش را بخورند.
از اينجا دو نكته روشن مىشود: يكى اينكه مراد از جمله:(ما كُتِبَ لَهُنَّ)[١] كتابت تكوينى است كه همان تقديرهاى الهى است و يكى از آن تقديرها اين است كه زن و هر انسانى ديگر وقتى به سن ازدواج رسيد ازدواج كند، يكى ديگرش اين است كه هر كسى در مال خودش آزاد است تصرف نمايد و كسى مانع دخل و تصرف او در مال و اثاث او نشود، پس مردى كه از تصرف زنى در مال شخصيش و از ازدواج كردنش جلوگيرى كند، از چيزى جلوگيرى كرده كه
[١] آنچه برايشان مقدر شده.